________________
છ દ્રવ્યની વ્યાખ્યા.
ધર્માસ્તિકાય–ચાલવામાં સહાય આપવાને જેને સ્વભાવ છે જેમ માછલા પાણીમાં તરવાની ગતિ પોતે કરે છે પણ પાણીની સહાયતા વગર તરી શકાય નહી તેને પાછું જેમ સહાય આપનાર છે તેમજ ચાલતાને સહાય આપનાર ધર્માસ્તિતકાય છે. તે અસંખ્યાત પ્રદેશ, અકિય. અરૂપી, નિર્જીવ છે લેક વ્યાપી છે. જ્યાં સુધી ધર્માસ્તિકાય હોય ત્યાં સુધી જીવ ત્થા પુદગલ જઈ શકે છે તેથી આગળ જઈ શકે નહીં તેના ત્રણ ભેદ છે. સ્કંધ, દેશ, પ્રદેશ. અધર્માસ્તિકાય.—સ્થિર રહેવામાં સહાય આપનાર જીવ પુદગલ બંનેને સહાય આપનાર લેક વ્યાપી; અપી. અસંખ્ય પ્રદેશી, ને અક્રિય ત્યા નિર્જીવ છે તેના ત્રણ ભેદ છે, ધ, દેશને પ્રદેશ. આકાશાસ્તિકાય—અવકાશ આપનાર. પિલાણભાગ જેનો સ્વભાવ છે જેમ કે દૂધના ભરેલા વાસણમાં ખાંડ નાખીએ તે દૂધના પુદગલમાં રહેલા અવકાશમાં ખાંડના પુદગલો મિશ્ર થઈ તેટલી જ જગામાં સમાઈ રહે છે એટલે દૂધનું વાસણ છલકાઈ જતું નથી. પરંતુ તેજ દૂધના ભરેલા વાસણમાં ચોખા
ર
