________________
કર્મ ને જીવને સિદ્ધાન્ત.
કર્મ પુદગલ જડને ગ્રહણ કરતા નથી જે પ્રથમનાં બાંધેલા સતામાં રહેલાં કર્મો ખપી જાયછે. જે જે કારણેા કર્મ ખધના છે તે તે કારણેા ને છેદે એવી જે આત્મદશા શુદ્ધામદશા તે મેાક્ષ-ભવના અંત મુકિત છે અનંતકાળ સુધી શુદ્ધાત્મસ્વરૂપે રહે તે મેાક્ષ-કર્મથી મુકાવું તે મેાક્ષ છે.
ટ
મેાક્ષનું સાધન છે—જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર, તપાર્દિ મોક્ષ મેળવવાનાં સાધના છે. રાગ દ્વેષ અને અજ્ઞાનનું એકત્વપણું તે કર્મ બંધનું કારણ છે તેથી નિવ્રુત થવું તે માક્ષનું કારણ છે. એટલે સકલ્પ વિકલ્પાત્મક કર્મ બંધનાં કારણેાને મૂકી દેવાં અન્ય સર્વ વિભાવ દશા અને દેાઢિ સંચાગના આભાસથી રહિત એવા શુદ્ધાત્મા પ્રવર્તાય તે મેક્ષ માગ છે. સમ્યક જ્ઞાન દર્શન ચારિત્રથી જીવ કર્મથી મુકત થાય છે એટલે સફળ કર્મના નાશ થઇ આત્મા પેાતાની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરે છે તે મેક્ષ છે. આત્માના સ્વભાવિક ગુણેામાં રમણુ કરવું એ મેાક્ષનુ સાંધન છે.
એ રીતે જીવના નિશ્ચય કરવા માટે છ પદ્મની પ્રરૂપણા સિદ્ધાંતાનુસાર સારરૂપ લખી તેવીજ રીતે અજીવ પુદગલનું સ્વરૂપ સમજવા માટે ચાદરાજ લેકમાં વ્યાપી રહેલા છ દ્રવ્યની વ્યાખ્યા સમજવાથી આગલા વિષયની વિશેષ સિદ્ધતા સાથે કર્મ માર્ગ સમજવા સરળ પડશે માટે છ દ્રવ્યની વ્યાખ્યા લખીએ છીએ.
