________________
શ્રી જૈન ધર્મના તત્વાને ટુંકસાર,
આત્મપ્રદેશ વિટાય તેણે કરી જ્ઞાનાદિક આત્મગુણુ અવરાય તેથી જીવ મલીનરૂપ કહેવાય, જેમ દૂધમાં પાણી મળે તથા લેાહમાં અગ્નિ મળે તેમ સર્વાત્મ પ્રદેશે કદળનુ મળવું હોય તે કર્મ બ ંધનું નામ કમ કહીએ એ કર્મ કાણુ કરે ! જીવે કરી કરાય છે, તે જીવ ને કહીએ ?
આત્મા;અધાતુપરથી થએલે છે: અપરાપર સ્વપર્યાય પ્રતિ સતત ગમન કરે તે આત્મા. એ જીવને પર્યાય રાખ્ત છે. જ્ઞાન, દર્શન, ચારિત્ર, તપ, વિર્ય ને ઉપયાગ એ છ લક્ષણે સહિત ચેતના લક્ષણ, તે જીવ. એકાદ ચાર્વાક સિવાય તમામ ધર્મવાળા જીવનું અસ્તિત્વ સ્વિાકારે છે. જીવ પુદ્ગલ સંબધી જૈનાચાર્યાએ વિશેષ અજવાળું પાડેલું છે,
જીવના સ્વાભાવિક ગુણા (અનતાન, અનંત દર્શન, અનંત સુખ ત્થા અતુલ્ય મળ ) ચાર ભાવ પ્રાણ છે. અનાદિકાળના અજ્ઞાનને લીધે દેહના પરિચયથી દેહજ આત્મા ભાસ્યા પણ તેમ નથી. તરવારને મ્યાનની પેઠે દેહને આત્મા જૂદોજ છે. વેદકતા અને જ્ઞાયકતા એ ગુણુ આત્માનાજ છે. આત્મા પાંચે દ્રિઆના વિષયને જાણનાર છે, તે ગુણ જડ પુદ્ગલમાં નથી, દેહ પુદ્ગલ જડ પદાર્થ છે. જડ પુદ્ગલના સચૈાજીત થવાથી પવિત્રાત્મા અદ્રશ્ય છે તેને જડ પદાર્થરૂપી બનાવી દ્રશ્ય પણ તે શરીર કાંઈ જીવના ભાગ નથી. મિશ્રિત
શરીર
અપે છે
થએલા
