________________
૧૦૨
શ્રી જૈન ધર્મના તત્વોનો ટુંકસાર,
જ્ઞાન વરણ કર્મ પ્રથમ કહ્યું તે પાંચ પ્રકારનું.
૧ મતિજ્ઞાનાવરણી=ઈદ્ધિ ત્યા મનવડે કરી નિશ્રીત વસ્તુ જેણે કરી જણાય, મનાય તેને મતિજ્ઞાન કહીએ. જાણવું અથવા મનન કરવું તે. તેના બે પ્રકાર છે તેનું આવરણ તે.
૧ કૃતનિશ્રત=શ્રુતના અભ્યાસથી ઉત્પન્ન થાય તેને શ્રત નિશ્રત કહે છે.
૨ અતનિશ્રિત=અભ્યાસ વિના ક્ષપસમે ઉત્પન્ન થાય તે.
શ્રતનિશ્રિતના આઠાવીશ ભેદ છે તેજ મતિજ્ઞાનના અઠાવીશ ભેદ.
૧ અવગ્રહ=ગ્રહણ કરવું તે. તેના બે ભેદ છે.
૧ વ્યંજનાવગ્રહ=આંખ વિના ચાર ઈદ્રિ વડે (શબ્દ, ગંધ, રસને સ્પર્શ) પિત પિતાના વિષયેના પુગળના જે મેળાપ તે વ્યંજના વગ્રહ તે ચાર પ્રકારના છે.
૨ અર્થાવગ્રહ=અવ્યક્તજ્ઞાન શબ્દ રૂપ, રસ, ગંધને ફરસ એ પાંચ ઇંદ્રિના વિષયોનું ત્યા મનવડે અનિર્ધારિત સામાન્યરૂપ અર્થનું જે ગ્રહણ કરવું તેનું નામ અથવગ્રહ તેના ભેદ પાંચ ઇંદ્રીને છઠા મન સાથે છ ભેદ છે.
૨ ઈહા=પાંચ ઇંદ્રિને છઠા અને ગ્રહણ કરેલી વસ્તુનું નિરાકરણ કરવા વિચાર કરે કે એ શું છે? કેવું છે? તેનું
