________________
૩૨ ]
[ શીલધર્મની કથાઓ-૧૮ બજારૂપ એવાં કર્મોની નિર્જરામાં તે, આત્માની પ્રસન્નતા દિન-પ્રતિદિન ઘટવાને બદલે વધતી જતી હું અનુભવું છું. ભિક્ષુકો! હું તે મારી જાતને ધન્ય માની રહ્યો છું કે આવી. મહામૂલી તક આ ભવે મને સાંપડી. અલબત્ત, મનની આવી પરિસ્થિતિના મૂળમાં સુજાતાની સંભાળભરી શુશ્રષા છે. મને તે લાગે છે કે જે ભાગ્યવંત પુરુષને આવી પત્ની સાંપડે, તેના પતિને માંદગીમાંથી સારા થવાની કદી ઈચ્છા જ ન થાય! સુજાતાએ મારા ઉપાધિગને સમાધિગમાં પલટી નાખે છે.” - દર્દીની આવી વાત સાંભળી બંને ભિક્ષુકોનાં મસ્તક તેને નમી પડ્યાં અને તેમના ચિત્તમાં પ્રસન્નતા વ્યાપી ગઈ.
દર્દીના ઓરડામાંથી બહાર આવ્યા બાદ વસુગુપ્ત પૂછયું: “ભત! જીવને શા માટે આટલી બધી વેદના અને વ્યથા સહન કરવી પડતી હશે ?”
આચાર્યશ્રીએ જવાબ આપતાં કહ્યું: “દરેક કાર્યોની પાછળ તેને અનુરૂપ કારણ પડેલું જ હોય છે. મનુષ્યનું જીવન તેના પૂર્વજન્મના આચરણનું પરિણામ છે. ઘણા કાળ પૂર્વે કરેલાં અશુભ કાર્યો શેક અને દુઃખ ઉત્પન્ન કરે છે, ભૂતકાળમાં શુભ કાર્યો આનંદ આપનાર બને છે. મનુષ્ય પોતે વાવેલું લણવા પાછો આવે છે. તથાગત એટલે જ સ્પષ્ટ કહી દીધું કે, માણસનાં સર્વ દુઃખે અજ્ઞાનમાંથી જન્મે છે, તેથી મનુષ્યની ઉન્નતિ અને સુખનું પ્રથમ પગથિયું અજ્ઞાનને દૂર કરી જ્ઞાન મેળવવું તે જ છે.”
