________________
[ શિલધર્મની કથાઓ-૧. તેની અવનતિ થાય છે–પતન થાય છે. તપ સિદ્ધિ અપાવે અને સિદ્ધિ અવિવેકીને વિનિપાતના ગર્તામાં ધકેલી દે છે.
શ્રાવસ્તીમાં એ વખતે સુજાતા નામની મહાવિદુષી અત્યંત શ્રદ્ધાવાન અને ચારિત્રશીલ શ્રાવિકા રહેતી હતી. ઘરમાં પિત અને પિતાને બિમાર પતિ એમ માત્ર બે જણા હતાં. આર્થિક સ્થિતિ સામાન્ય હતી પણ ચારિત્રરૂપી ધનની કશી કમીના ન હતી.
ભિક્ષુ વસુગુપ્ત એક દિવસે મધ્યાહ્ન કાળે ભિક્ષા લેવા જતાં સુજાતાના ઘર પાસે જઈ ચડ્યો. ઘરનું દ્વાર બંધ હતું, એટલે હાથ વડે બારણા પર ટકોરા માર્યા, પણ ત્યાં તે અંદરથી સત્તાવાહી અવાજે ઉત્તર મળેઃ “દશેક મિનિટ, જે હેય તે શાંતિ રાખી ઊભા રહે, હું મારા પતિની શુશ્રષામાંથી પરવારીને દ્વાર ખોલું છું.” ડીવાર રાહ જોયા છતાં દ્વાર ન ખુલ્યું, એટલે જરા આવેશમાં આવી જઈ વસુગુપ્ત આગળિયે ખેલી ફળિયામાં પ્રવેશ કર્યો. ભિક્ષુકને પ્રવેશ કરતાં જઈ સુજાતાએ તેને ત્યાં જ ઊભા રહેવાનું કહેતાં કહ્યું: “ભિક્ષુકા તમે ત્યાં જ ઊભા રહેજે, હું હમણાં જ બહાર આવું છું.”
સુજાતાનાં કપડાં તદ્દન સાદાં હતાં. તેના અંગે એક પણ આભૂષણ ન હતું. બહારનાં આભૂષણે મોટાભાગે આંતરદારિદ્રય ઢાંકવા માટે પહેરવામાં આવે છે અને સુજાતા તે એક મહાજાજવલ્યમાન સ્ત્રી હતી, એટલે તેને એવા આભૂષણની જરૂર પડે તેમ પણ દેખાતું ન હતું. વસુગુપ્ત સુજાતાના વ્યક્તિત્વ અને પ્રતિભામાં એક પ્રકારનું વિલક્ષણ તેજ ઝળકી
