________________
-૨૦૬ ]
[ શીલધર્મની સ્થાઓ-૧. “છું અને આવતી કાલે અમારા લોકેને માટે ઉત્સવ છે, તેમાં શણગાર સજીને સૌ આવશે, એ ઉત્સવમાં હું પણ જવાની છું, પણ પુષ્પની માળા ખરીદવા માટે તેમજ જેમાં હું તમને અત્યંત આકર્ષક લાગું છું તેવી આસમાની રંગની એક ટાંગાઈલ સાડી ખરીદવા માટે રોકડ નાણુંની જરૂર છે, તે તેની વ્યવસ્થા કરી આપે.”
કપિલ પાસે થોડા પૈસા હતા તે તેણે દાસીને આપ્યા, પણ તેટલા પૈસાથી દાસીને સંતોષ ક્યાંથી થાય? સ્ત્રીઓના શબ્દકેશમાં “સંતોષ” જેવો શબ્દ હેત નથી. સંતેષ અને સ્ત્રી, બંને એક સાથમાં કદી રહી શકતાં નથી. સ્ત્રી એટલે જ અસંતેષનું મૂર્ત સ્વરૂપ. દાસીએ કપિલ પાસે વધુ પૈસાની માગણી કરતાં કહ્યું કેઃ “હવે તે આપણે બેમાંથી -ત્રણ થવાના એટલે ડગલે ને પગલે પૈસાની જરૂર પડશે.” દાસીની વાત સાંભળી કપિલ મૂંઝાણે અને તે અન્યમનસક થઈ ગયે.
દાસી ચકોર અને ચાલાક હતી, જેકે સ્ત્રી જાતિમાં આ ગુણે તે સામાન્ય રીતે હોય જ છે. દાસી જાણતી હતી કે પુરુષનું ઘડતર હમેશાં આદર્શ પત્ની દ્વારા જ થઈ શકે છે. લગ્ન પહેલાં પુરુષ તે પાસા પડયા વગરને હીરા જેવો હોય છે અને પત્નીએ જ પિતાની આવડત દ્વારા તેના પર પાસા પાડી સાચે હીરે બનાવ પડે છે. ગાશ્રમ અને વાનપ્રસ્થાશ્રમ પહેલાં ગૃહસ્થાશ્રમની યેજના ભૂતકાળના ઋષિ-મુનિઓએ કદાચ આ દષ્ટિએ જ કરી હશે. સ્ત્રીઓની પ્રકૃતિ ભારે વિચિત્ર હોય છે. પુરુષેના માટે તેઓ જ મૂંઝવણ
