________________
૨૧. ભાગ અને ત્યાગ ]
[ ૨૦૫
પણ તે રાતે છાયાને બદલે કાયા સુલભ બની ગઈ. દાસીને પ્રતીકાર કરવાથી પાતે પ્રાપ્ત કરેલી વિદ્યા પણ ભારરૂપ. અની જાય, એ ભયે દાસી સાથે ગાંધવ લગ્ન કરી અને પતિ-પત્ની અની ગયાં. અનુરાગનું પરિણામ આસક્તિમાં આવ્યું અને ગૃહસ્થાશ્રમની શરૂઆત થઈ.
વિદ્યાભ્યાસ ભૂલી કપિલ પેન્ની દાસી સાથે કામભાગે ભાગવવા લાગ્યા. કામલેાગા ભૂતાવળ જેવા છે. અનેકવાર ભાગવવા છતાં તૃપ્તિ થવાને બદલે કામભોગામાં રસની પિપાસા વધતી જાય છે. કામભાગે અગ્નિ જેવા છે. અગ્નિમાં જેમ જેમ ઈંધણ નાખવામાં આવે તેમ તેમ તેના ભડકા વધતા જાય છે; એવી જ રીતે, જેમ જેમ કામલેાગે ભાગવાતા જાય તેમ તેમ તે વિષેની અતૃપ્તિ પણ વધતી જ જાય છે.. ધમ શાસ્ત્રાએ તેથી જ સ્પષ્ટ રીતે કહી દીધુ કે કામભાગ શલ્યરૂપ છે, કામલેાગ વિષરૂપ છે અને કામભોગ ભયંકર સર્પ જેવા છે. જેએ કામલેાગની ઈચ્છા કરે છે, તે તેને પ્રાપ્ત કર્યા વિના જ દુગતિમાં જાય છે. આમ જેની શરૂઆત છે પણુ અંત નથી એવા કામાગા કપિલને અધ:પતનની ઊંડી ખાઈમાં નીચે અને નીચે લઈ જઈ તેને વિનાશ કરે, તે પહેલાં એક અદ્દભુત બનાવે તેની વિવેકબુદ્ધિને જાગ્રત કરી દીધી.
ખીજા વર્ષે વળી રાસપૂર્ણિમાના ઉત્સવ શરૂ થયે અને પેલી દાસી જે ગર્ભવતી થઈ હતી તેણે એક દિવસ કપિલને કહ્યું: હવે હું તમારા સ ંતાનની માતા થવાની
