________________
૨૦૨ ]
[ શીલધની કથાઓ-૧.
કપિલ યુવાન અને દેખાવડા હતા. તે ભલે, ભેાળા, સીધા અને સરળ સ્વભાવના હતા. સ'સારની આંટીઘૂંટીએ અને જગતના કાવાદાવાઓથી તે તદ્દન અજાણ હતા. માતા સિવાય અન્ય કોઈ સ્ત્રીના પરિચયમાં તે ભાગ્યે જ આવ્યા હતા. વિષય-વિકાર અને કામનાએથી તે અલિપ્ત રહ્યો હતા.
ઇન્દ્રદત્ત પેાતાના મિત્રના પુત્રને જોઈ ઘણા રાજી થયે અને તેણે કપિલના વિદ્યાભ્યાસ માટે તમામ સગવડો કરી આપી. ઇન્દ્રદત્તે કપિલના રહેવા માટે એક શેરડીની વ્યવસ્થા કરી આપી, અને સાંજ-સવાર ઈન્દ્રદત્તના મિત્ર શાલિભદ્રના અતિથિ-ભાજનાલયમાં જમવા માટેની ગોઠવણ પણ કરી આપી.
અતિથિ-ભાજનાલયની કારભારણુ એક સ્વરૂપવાન દાસી હતી અને તે રાજ કપિલને જમવાનું પીરસતી. દાસીની આંખાને કપિલ ગમી ગયા અને તેના હૃદયને પણ ભાવી ગયા. કપિલ શરૂઆતમાં તે નીચું જ માં રાખી જમતા અને દાસી તરફ કદી ઊંચી આંખ કરીને જોતા પણ નહી. પરંતુ તેની પ્રકૃતિમાં રહેલી આવી સૌમ્યતા અને મુગ્ધતા પર જ પેલી દાસી કપિલ પર મેાહી પડી. પછી તા મૈત્રી થતાં દાસી અને વખત કપિલની સામે બેસી જતનપૂર્વક તેને ખવરાવતી, અને પરિણામે ખંને વચ્ચેના સંસગ વચ્ચેા. સંસગ માંથી પરિચય, પરિચયમાંથી સ્નેહ, સ્નેહમાંથી પ્રીતિ અને પ્રીતિમાંથી એકબીજાને એક બીજા પ્રત્યે અનુરાગ થયા.
સ્ત્રીજાતિમાં સ્વાભાવિક રીતે જ એળખાણ-પિછાણ કરી લેવાની આવડત પુરુષા કરતાં વધુ પ્રમાણમાં હાય છે,
