________________
૧૯૮ ]
[ શીલધર્માંની કથાઓ-૧
સાચી છે; પરંતુ એ ભૂમિકા સહજીવન દ્વારા જ જીવંત રહી શકે એમ માનવું એ જીવનની માટામાં માટી ભ્રમણા છે. આપણા અંતરાત્મા કહે તે જ પ્રમાણે વર્તવુ એ સાચે માર્ગ હાવા છતાં, તારા અંતરાત્મા આમ શા માટે કહે છે તેનાં ઊંડાણમાં ઊતરીશ તા તને ખાતરી થશે કે તું તારા અંતરાત્માને છેતરી રહી છે. જે સત્ય નથી, તે કદી ધમ રૂપ ખની શકતું નથી. આવી રીતે મળીને પતિ પાછળ સતી થવું એમાં વિવેક કે બહાદુરી નથી, પણ માત્ર દુ:ખ, વેદના, વ્યથા અને યાતનાના કારણે પલાયન કરવાની–ભાગી છૂટવાની તુચ્છ વૃત્તિ છે. જીવનનું ખલિદાન દેવું એ ધર્મ છે, પણ તે પરાથે હાય તા; પેાતાનાં સુખ, શાંતિ કે સ્વાથ અર્થે હાય તા નહી', તાત્ત્વિક દષ્ટિએ તા કોઈ કોઈના પતિ નથી, કોઈ કાઈની પત્ની નથી. પતિ-પત્નીનું મિલન સ`ચેાગજન્ય છે. એક ભવનાં પતિ-પત્ની અન્ય ભવમાં માતા પુત્ર પણ થવાની શકયતા છે, એટલે સ'ચાગજન્ય ખધુ' જ અનિત્ય, અશરણુ અને ઉપાધિરૂપ છે. આત્મા એક નિત્ય છે, અન્ય સવ પદાર્થો આત્માથી ભિન્ન છે અને પરવસ્તુના સબંધ એ અશુભ છે. આ વાત જ્યાં સુધી તને નહી સમજાય, ત્યાં સુધી અનેકવાર આમ અગ્નિમાં પડી મરણને શરણુ જઈશ તા પણ, તારા દુઃખના અંત આવવાના નથી તેની ખાતરી રાખજે.
ચેગીરાજની વાત સાંભળી સુજાતાનાં આંતર ચક્ષુ ખુલી ગયાં અને તેની બ્રાન્તિના નાશ થયેા. વાસના અને શુદ્ધ પ્રેમ વચ્ચેના તફાવતનું તેને ભાન થઈ ગયું. શરીરની ક્ષણભંગુરતા, અનિત્યતા અને નશ્વરતાના જ્ઞાનની સાથેાસાથ
