________________
નથી, પણ ય છે અને તેના વિલીન
૨૦. વેદના અને મુક્તિ ]
[ ૧૯૫ ' સુજાતા વચ્ચે જ બોલીઃ “વાસના વિનાને પ્રેમ હોઈ શકે? પતિ-પત્ની વચ્ચે વાસનાજનિત કઈ પ્રકારનું આકર્ષણ ન હોય, અને તેમ છતાં એ બંને પાત્રમાં પ્રેમનું તત્વ હોઈ શકે ખરું?”
ગીએ કહ્યું: “પ્રેમ અને આકર્ષણ એક બીજાનાં પૂરક તો નથી, પણ વિરોધી તત્ત્વ છે. આકર્ષણની ભીતરમાં વાસના પડેલી હોય છે અને પ્રેમના અસ્તિત્વમાં વાસના ટકી શકતી નથી. જેટલા અંશે વાસના વિલીન થાય છે તેટલા અંશે પ્રેમ વિકસિત થાય છે અને પ્રેમની પરિ પૂર્ણતામાં વાસનાને અભાવ જ હોય છે. પ્રેમ અને વાસના ઉભય સાથે રહી શકતાં જ નથી.”
સુજાતાએ કહ્યું “ગુરુદેવ! લગ્નજીવનનું ધ્યેય શું? એ ધ્યેયની સિદ્ધિ ક્યારે પ્રાપ્ત થઈ ગણાય? પતિ-પત્ની સાથે જ જીવે અને સાથે જ તેમના જીવનને અંત આવે, એમાં જ લગ્નજીવનની સફળતા નથી ?”
ગીએ કહ્યું: “લગ્નજીવનની શરૂઆત કદાચ વાસનાથી થાય, પણ તેનું અંતિમ ધ્યેય તે પ્રેમની પ્રાપ્તિ હેવી જોઈએ. વાસનાનું પ્રેમમાં રૂપાંતર થવું એ ભૌતિક લગ્નમાંથી આધ્યાત્મિક લગ્નમાં પ્રવેશ કરવાની ભૂમિકા છે. પ્રેમ એ કાંઈ સ્થળ વસ્તુ નથી કે તેની આપ-લે થઈ શકે. પ્રેમની પ્રાપ્તિ પછી જીવનમાં અન્ય કઈ વસ્તુની તૃષ્ણ જ રહેતી નથી, અને રહે તે માત્ર આત્મસમર્પણની. આત્મસમર્પણ એ જ પ્રેમની ફલશ્રુતિ છે. આત્મહત્યાના માર્ગે સમર્પણ નથી
