________________
૧૮. કંચન અને કામિની ]
[ ૧૬૦ પણ અશક્ય હતું, કારણ કે તેની ચાલાકી અને આવડત અજબ પ્રકારનાં હતાં. પછી તો લેકે તેમના મેલા માનસને સમજી ગયા, એટલે સૌ તેમને દૂરથી જ નમસ્કાર કરવા લાગ્યા.
શેઠનાં પત્ની સંતોક શેઠાણું પતિ સાથેના લાંબા સહવાસથી તેમના માનસ અને પ્રકૃતિને સમજી ગયાં હતાં. ચાલતી ટ્રેઈનના રેલવેના પાટા બાજુબાજુમાં હોવા છતાં જેમ બંને પાટા નજીક આવી શકતા નથી, તેમ સંતેક શેઠાણું અને નંદલાલ શેઠ પતિ-પત્ની તરીકે સાથે રહેતા હોવા છતાં પ્રકૃતિ અને સ્વભાવની દષ્ટિએ એક બીજાથી અત્યંત દૂર હતાં. લગ્ન કરી સાસરે આવ્યા પછી શરૂઆતમાં સંતક શેઠાણીએ શેઠને સુધારવા પ્રયત્ન કરેલા, પણ પછી તે તે પણ કંટાળ્યાં અને પડયું પાનું સુધારવાને બદલે નિભાવવામાં સંતોષ માની લીધે. સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓની સમજ અને સહનશક્તિ પુરુષ કરતાં વિશેષ હોય છે, અને તેથી મૂખ પતિની સાથમાં પણ ચતુર અને શાણી સ્ત્રી સંતેષી જીવન જીવતી હેવાને સફળ દેખાવ કરી શકે છે. તળાવનાં સ્વચ્છ દેખાતાં પાણી નીચે જેમ કાદવ પડ્યો હોય છે પણ દેખાતું નથી, તેમ દેખાતા સંતોષી જીવન નીચે અસંતેષને અગ્નિ પડ્યો હોવા છતાં સ્ત્રીઓ મોટા ભાગે અન્ય કેઈને તે કળાવા દેતી નથી. સંતોક શેઠાણનું જીવન પણ કાંઈક આવા પ્રકારનું જ હતું.
શેઠના પાંચેય છોકરાઓનાં લગ્ન થઈ ગયાં હતાં અને સૌથી મોટા છોકરાની ઉંમર ચાલીસ વર્ષની હતી. તેમ તિજોરી અને ચેપડાઓના કબાટની ચાવીને જૂડે શેઠ પોતાની
