________________
એ
સદા
૧૫. દુઃખ-જીવનની સર્વોત્તમ સંપત્તિ ]
[ ૧૩૯ ભૌતિક સુખની પાછળ ગાંડા બને. પણ જે માનવીને પિતાને વિકાસ સાધવે છે અને પિતામાં રહેલા ઉચ્ચ તને વિકસિત કરવાં છે, તેના માટે તે દુઃખ એ આશીર્વાદ સમાન છે. બાઈબલમાં પણ કહ્યું છે કે, ઈશ્વર જેને ચાહતે હોય તેની તે એ પહેલી કસોટી કરે છે.
માનવીએ નિરંતર સ્મરણમાં રાખવું જોઈએ કે દુઃખ એ જીવનમાં અકસ્માત્ આવી પડતી વસ્તુ નથી, પણ દુઃખ એ જ જીવનનું કેન્દ્ર છે. દુઃખ અને વેદનામાંથી જ પ્રત્યેક મહાન કાર્ય જન્મે છે. મહાભારતના એક પ્રસંગમાં કુન્તા માતાએ શ્રીકૃષ્ણને કહેલું: “અમારી ઉપર આવી વિપત્તિઓ સદા હજે જેથી અમે તમારું સ્મરણ સદા કરી શકીએ.” મહાન કવિ ગેટેએ એક સ્થળે કહ્યું છે કે, “સુખ એ પ્રભુએ અજ્ઞાનીઓને આપેલી બક્ષિસ છે, જ્યારે દુઃખ એ જ્ઞાનીઓને વારસે છે.” ભૌતિક અને પૌગલિક સુખનું પૃથકકરણ કરવામાં આવે તે મોટા ભાગનાં માની લીધેલાં સુખે પિલા કૂતરાના હાડકા ચાટવાની વાત સાથે સરખાવી શકાય તેવાં છે. કૂતરાને હાડકાં ચાટવાથી લોહીને સ્વાદ આવે છે. એ લેહી પેલું હાડકું મેંમાં વાગવાથી પિતાનું જ હોય છે તેની તેને ખબર પડતી નથી, એટલે એ બિચારો એના પિતાના જ લેહીને સ્વાદ માણે છે. ભતૃહરિ જેવા મહાન ગીએ સાચું જ કહ્યું છે કે મુ વયમેવ મુદા–ભેગોને આપણે ભેગવીએ છીએ એ તો આપણે ભ્રમ છે, અગર જગતને દેખાડવાનો આપણે દંભ છે, બાકી વાસ્તવિક દષ્ટિએ. તે ભોગે જ આપણને ભોગવે છે.
મ
સમરણ સદા
કવિ ગેટેએ એ
