________________
૧૦૨ ]
[ શીલધની કથાઓ-૧.
તેમાંથી સાસુ અને સસરાની પૂર્વાવસ્થાના ઇતિહાસ તેના ખ્યાલમાં આવી ગયા.
સાસુજીનું નામ શ્રીમતીમાંથી સન્મતિ કઈ રીતે થયું, તેના સ ́પૂર્ણ ભેદ તેણે જાણી લીધા અને આ બધું જાણીને તે સ્તબ્ધ થઈ ગઈ. દેવ જેવા સાસરા પ્રત્યે તેનુ મસ્તક નમી પડતું, તે। શ્રીમતીના જીવન પ્રત્યે તેને કેવળ ઘૃણા અને તિરસ્કાર થયા. એ નોંધપાથીઓના નીચેના ભાગ તેના સ્મરણપટ પર અંકિત થઈ ગયા, અને છેવટે એ જ વસ્તુ શેઠાણીના જીવનના કરુણ અંતનું કારણરૂપ બની.
6
લગ્ન પછી પહેલા આણે પૂર્ણ ભદ્ર જ્યારે શ્રીમતીને તેડવા તેના સાસરે ગયા, ત્યારે શ્વસુરગૃહે બનેલી મીનાની નોંધમાં પૂર્ણ ભદ્રે લખ્યું હતું : આ ઘરમાં તેા મથુરાના ચાખાની માફક જમાઈરાજોની એક મેાટી પલટણ છે. ધનવાન માણસાને કૂતરા અને ઘેાડા પાળવાના શૈાખ ડાય છે, પણ અહી' તા જમાઇરાજોને પણ પાળવામાં આવે છે એમ જોવામાં આવ્યું. જમાઈરાજાની આ પાંજરાપેાળમાં મારી પણ ભરતી કરવાની આ લેાકેા ઈચ્છા રાખે છે, તે જાણતાં દિલને અત્યંત આઘાત થયા. પ્રકૃતિ અને સ્વભાવના કારણે હું વૈભવને ધિક્કારનારા છું અને સ ́પત્તિને શાપ માનુ' છું. એક મ્યાનમાં જેમ એ તલવાર સાથે રહી શકે નહિ તેમ એક વ્યક્તિમાં, કુટુંબમાં કે ઘરમાં પણ શ્રી અને ધી સાથે રહી શકે એમ હું માનતા નથી. અહી શ્રીના પાર નથી પણ ધીનું નામ નથી. આવા ધનવાનાને ત્યાં રહેતા જમાઈરાજો એની પત્નીના પતિદેવ અનવાને મલે
