________________
૧૨. વૈભવનાં વિષ ]
[ ૧૦૧ શ્રીમતી છેડાઈ પડતી અને કહેતી: “ઘરની હવા એ પ્રશ્ન ગૃહિણને છે. પુરુષોએ તેમાં માથું મારવું ન જોઈએ. શેઠ આવા પ્રસંગે કટાક્ષપૂર્ણ વાણુંમાં શ્રીમતીને એક જ વાક્ય કહેતાઃ “સન્મતિ! માનવે પિતાને ભૂતકાળ ભૂલી જ ન જોઈએ અને તમે પોતે પણ શ્રીમતીમાંથી જ સન્મતિ બન્યાં છે એ સદાકાળે યાદ રહેવું જોઈએ.” શેઠની આવી વાત સંભળી શ્રીમતી બરફની જેમ ઠંડી પડી જઈ ચુપ થઈ જતી. જીવનના પૂર્વાર્ધમાં થયેલા અનુભવના કારણે તે સમજતી હતી કે ધનવાન લોકેના ઘરમાં જોવામાં આવતાં વિનય-વિવેક, મધુરવાણી અને શિસ્તપાલનમાં માત્ર કૃત્રિમતા સિવાય અન્ય કઈ તત્વ નથી હોતું અને એવા વાતાવરણમાં મોટી થયેલી તનમનને તેમાંથી મુક્ત કરાવવાને તેને ઈરાદે હતા. આમ છતાં, શેઠના પેલા વાક્ય સામે એ કદી દલીલ કે ફરિયાદ ન કરતી.
તનમનને થયું કે શેઠના પેલા વાક્ય પાછળ કઈ ગૂઢ રહસ્ય છુપાયેલું હોવું જોઈએ, તેથી તેણે એ રહસ્ય શોધી કાઢવા નિશ્ચય કર્યો. સાસુ અને સસરા પર્વને એક દિવસે ઉપાશ્રયમાં પૌષધ કરવા ગયા, ત્યારે તનમને પેલા જાદુઈ વાક્યને ભેદ શેધવા પિતાની ચાવી લાગુ કરી શેઠનું કબાટ એલ્યું અને તેમાં પડેલી શેઠની જૂની નેંધપોથીઓ તેણે વાંચી. કેઈ પણ અન્ય વ્યક્તિના ખાનગી પત્રે કોંધપોથી માલિકની રજા સિવાય વાંચવા એ મહાગુનાહિત કાર્ય છે અને તેમાંથી અનર્થ જાગે છે, એ ખ્યાલ તનમનને ના રહ્યો. તમામ નેધપોથીઓ તે તે ન વાંચી શકી, પણ જે વાંચી,
બે
કાઈ પ
વાય
. એ જ
