________________
જબ કુમાર :
[ ૨૫ ] વિકસ્વર થયાં. એકાદ ખાડામાં થોડાં બીઆં નાંખી, સતત એની પાછળ જળસીંચન કરનાર, હંમેશા એ પ્રતિ નજર નાંખનાર અને ભૂમિમાંથી અંકુર ફૂટતાં જ તરફ કયારે બાંધી એનું યથાયોગ્ય રીતે રક્ષણ કરી, એ અંકુરને વૃદ્ધિ પમાડનાર અને અંકુર સ્વરૂપને પલટે લેવડાવી વૃક્ષરૂપે પરિ ગુમાવનાર, વર્ષો સુધી જે અથાગ મહેનત કરે છે એની પાછળ એકધારો જે પરિશ્રમ ઉઠાવે છે તેને એ નવીન વૃક્ષ પર ફળ બેસતાં નિરખી જે આનંદ થાય છે તે અવર્ણનીય હોય છે. મન પોકારે છે કે કર્યું, કારવ્યું સફળ થયું તેમ આજે મુનિને જોતાં નાગિલાને થયું, છતાં વિલક્ષણતા એક હતી અને તે એ જ કે આવનાર સંત-મુનિ–ભવદેવ–ખદ નાગિલાના પ્રેમાકર્ષણથી જ મુનિમંડળી ત્યજીને આવેલ હતા. માગે બાલ્યાવસ્થાનાં, તરુણ જિંદગીના જે આનંદ ભગવેલા તેના સંભારણું મનમાં તાજાં કરેલ છતાં નેત્ર સામે ઉભેલી પ્રૌઢા-નાગિલાને ઓળખી શકતા નથી.
આમ થવામાં પ્રેમની ઉણપ કે સનેહની ઓછાશ માનવાપણું નથી જ. એના નિમિત્તભૂત જે કારણે છે તે એમાં જ તરી આવે છે. એટલાં જ કે–સ્ત્રી જાતિના શરીર પર બાલ્ય, યુવા અને પ્રૌઢાવસ્થામાં ફેરફારો અગમ્ય રીતે થાય છે, એનાથી દેહ-સ્થિતિમાં જબ પલટો આવે છે. અંગ-ઉપાંગોની પુલકિતતા કિંવા શિથિલતા, અથવા અવસ્થા બદલી કાળને ભરતી–એટ દિદાર–પરિવર્તનમાં અનેરો ભાગ ભજવે છે અને એ જ કારણથી શણગાર સજવાની ક્રિયામાં તરુણ નાગિલાને છેડી જનારે ભવદેવ, અહર્નિશ ચિંતન કરવાના વ્રતવાળે છતાં એ જ નાગિલાને સામે જોયા છતાં પિછાની શકતું નથી!
