________________
[ નિખારાના દારવિષયક કેટલીક માન્યતાઓની આલોચન
" કેટલાક એમ કહે છે કે “ઈશની આજ્ઞા વિના, નવ પાંદડું હાલી શકે.”—ઈશ્વરની મરજી વિના પાંદડું હાલવા જેવી એક નાની ક્રિયા પણ થઈ શકતી નથી, તે અન્ય મેટી ક્રિયાઓ તે થાય જ ક્યાંથી? તાત્પર્ય કે આ જગતમાં નાની–મેટી જે કંઈ ક્રિયાઓ થઈ રહેલી જણાય છે, તે ઈશ્વરને આભારી છે. આવું વિધાન કરવાને મૂળ હેતુ ઈશ્વરની મહત્તા પ્રકટ કરવાનું છે, પરંતુ તેમ કરવામાં ઈશ્વરની મહત્તા પ્રકટ થાય છે કે લઘુતા ? એ વિચારવાનું છે.
જે આ જગતની સર્વ કિયાઓનું સંચાલન ઈશ્વર દ્વારા થતું હોય, તે તેમાં ચાલી રહેલી સર્વે પાપી પ્રવૃત્તિઓની જવાબદારી પણ તેના જ શિર પર આવે. દાખલા તરીકે એક માણસ બીજા માણસનું ખૂન કરે તે તેને જવાબદાર તે માણસ નહિ, પણ ઈશ્વર જ કરે, કારણ કે જે કાંઈ થયું છે, તે ઈશ્વરની આજ્ઞાથી થયું છે. અથવા એક માણસ બીજા માણસોને વિશ્વાસઘાત કરી તેને તદ્દન કફોડી હાલતમાં મૂકી દે તે તેને જવાબદાર તે માણસ નહિ, પણ ઈશ્વર જ ઠરે, કારણ કે તે કામ ઈશ્વરની આજ્ઞાને આધીન થયેલું છે. અથવા એક માણસ બીજા માણસની માલમિલક્ત ઉઠાવી જાય કે તેના ઘરમાં ખાતર પાડે તે તેને જવાબદાર તે માણસ નહિ, પણ ઈશ્વર જ કરે, કારણકે તેને તેમ કરવાની પ્રેરણું ઈશ્વર તરફથી થયેલી
