________________
ઉપાસના સંબંધી કેટલીક વિચારા ]
૩-ઉપાસના કાને કહેવાય?
· ઉપાસના કોને કહેવાય ?” એ પ્રશ્નની વિચારણા કરીએ. સામાન્ય રીતે આ પ્રશ્નના ઉત્તરમાં · સેવા, ભક્તિ કે આરાધના કરવી, એ ઉપાસના ’ એવી રજૂઆત થાય છે, પણ સેવા કરતાં ભક્તિ શબ્દ વિશેષ અર્થગૌરવવાળેા છે, ભક્તિ કરતાં આરાધના શબ્દ વિશેષ અથગૌરવવાળા છે અને આરાધના કરતાં ઉપાસના શબ્દ વિશેષ અર્થગૌરવવાળા છે. તાત્પર્યં કે આ શબ્દો ઉત્તરાત્તર ઊંચી ભૂમિકાને દર્શાવનારા છે.
૧૦૫
સેવા વારવાર થાય ત્યારે તે ભક્તિનું રૂપ ધારણ કરે છે; ભક્તિમાં વિવિધ ઉપચારોની ભવ્યતા આવે ત્યારે તે આરાધનાનું રૂપ ધારણ કરે છે; અને આરાધનામાં એકાગ્રતાનું પ્રમાણુ સારી રીતે વધે, ત્યારે તે ઉપાસનાનું રૂપ ધારણ કરે છે; એટલે ઉપાસ્યદેવની વિવિધ ઉપચારા દ્વારા એકાગ્રતામય સતત સેવા કરવી, અને ઉપાસના કહેવાય. વ્યાકરણની દૃષ્ટિએ વિચાર કરીએ તે પણ ઉપાસના શબ્દ આપણુને ગૂઢ સંકેત ભણી ખેંચી જાય છે. उप ઉપસર્ગ સામીપ્સના અથ દર્શાવે છે અને સૂ ધાતુ એસવાના, રહેવાના કે સ્થિર થવાને અર્થ દર્શાવે છે. એટલે ઉપાસ્ય દેવની સમીપે જવુ, ઉપાસ્ય દેવની સાન્નિધ્યમાં રહેવું કે ઉપાસ્ય દેવના ચિંતનમાં સ્થિર થવું, એ ઉપાસના નામની ક્રિયા છે, ઉપાસના છે.
પ્રથમ તેા ઉપાસક અને ઉપાસ્યદેવ વચ્ચે આકાશ
