________________
Ro
[ જિનેપાસના
પાતાળ જેટલું અંતર હાય છે, તેથી ઉપાસકને એમ જ લાગે છે કે આ અંતર શી રીતે ભાંગશે ? પરંતુ તે ઉપાસનાને આશ્રય લે છે કે એ અંતર ભાંગવા માંડે છે અને તે ઝડપથી ઉપાસ્ય દેવની સમીપે જતા જાય છે. એમ કરતાં એવા સમય આવી જાય છે કે જ્યારે ઉપાસ્ય દેવ અને તેની વચ્ચે કઈ અતર રહેતું નથી; અર્થાત્ તે ઉપાસ્ય દેવના સ્વરૂપમાં મગ્ન બની જાય છે, ઉપાસ્ય દેવમાં ભળી એકરૂપ થઇ જાય છે.
ઉપાસ્ય દેવનુ અભેદ્ય ચિંતન એ ઉપાસનાને પરમાર્થ છે.
શિવગીતામાં કહ્યું છે કે
उपसङ्गम्य बुद्धया, यदासनं देवतात्मना । तदुपासनामन्तः स्यात्तद्बहिः सम्पदादयः ॥
૧૮ બુદ્ધિ વડે એકતા સાધીને ઉપાસ્ય દેવની સાથે તદ્રુપ થવુ એ ઉપાસના છે. તે આંતરિક અને માહ્ય એમ બે પ્રકારની છે, તેમાં સપનૢ વગેરે ઉપાસનાના ચાર ભેદો છે. ’
વૈદિક કાળની પ્રતીક ઉપાસનામાં સ'પદ્, આરોપ, અધ્યાસ અને સ`વગ એવા ચાર પ્રકારો હતા. છાંદોગ્ય ઉપનેિષમાં તેનું વર્ણન આવે છે. અલ્પગુણવાળી વસ્તુમાં અનંત ગુણની ભાવના કરીને ઉપાસના કરવી તેને સપદ્ ઉપાસના કહેવાય છે. ‘ મનો ત્રનૂમચુવાસીત-મનને બ્રા જાણીને ઉપાસના કરવી ’ એ આ પ્રકારની ઉપાસના છે.
,
