________________
તુરત જ ભાલેભાલાવાળા, ત્રિશૂળે ત્રિશૂળવાળા, બાણાવાળીએ બાણાવળી, શક્તિએ શક્તિવાળા, દંડે દંડવાળા, મુગરે મુદગરવાળા, ચક્રધરે ચક્રધરો, તલવારીઓએ તલવારીઓ-કોઈ રથમાં બેઠેલા, કોઈ અશ્વ પર સવાર થયેલા, કોઈ હસ્તિપર આરૂઢ થયેલા અને વળી કોઈ પાદચારિ પણ પોત પોતાનાં જ્વલંત પરાક્રમ દર્શાવતા, પસંદગી પ્રમાણેના હરિફ યોદ્ધાઓ સાથે એના નામ લઈ લઈને, યુદ્ધ કરવા સામસામા. આવ્યા; એવામાં અસાધારણ કરૂણામૃતના સાગર એવા સિંધુદેશપતિ ઉદાયના રાજાએ ક્ષણવાર યુદ્ધ બંધ રખાવી, પોતાના એક કુશળ દૂતને સત્વર ચંડપ્રદ્યોત રાજાની પાસે મોકલ્યો. એ દૂતે જઈ પોતાના સ્વામીનું કહેવું એને કહી સંભળાવ્યું, “હે બળવાન નરપતિ ! જેમ પ્રાણીઓને અને એમનાં કર્મોને છે એમ વૈર તો મારે અને તારે છે. તો આ દાવાનળ યુદ્ધથી અન્ય નિરપરાધી માનવીઓનો શા માટે સંહાર થવા દેવો ? મંદોન્મત્ત સાંઢ પરસ્પર અફળાય-ઝટકાય ભલે, પણ એને લીધે વૃક્ષોનો કચ્ચરઘાણ શા માટે થવા દેવો ? માટે હે રાજન ! પ્રભાતે આપણે બે જ એકાકી યુદ્ધમાં ઉતરીએ. તે વખતે જેનો વિજય થાય એને પરાક્રમસૂચક તિલક કરી, પરાજય પામેલાએ સન્માન આપવું. વળી આપણે એ યુદ્ધ રણક્ષેત્રમાં ફક્ત રથમાં બેઠાં બેઠાં જ કરવું.” ચડંપ્રદ્યોતે પણ દૂતનું એ કહેણ માન્ય રાખ્યું.
આમ ઉભય પ્રતિપક્ષીઓ પરસ્પર સંમત થવાથી, એમનામાંના એકઉદાયને સદ્ય પ્રતિહારદ્વારા પોતાના સૈનિકોને યુદ્ધ શરૂ કરતાં બંધ રાખ્યા. એટલામાં તો સમસ્ત વૃત્તાન્ત સર્વત્ર પ્રસરી ગયો. ઉભય રાજાઓ પરસ્પર દ્વશ્વયુદ્ધ કરશે એ વાત સર્વેએ સાંભળી. અને સૌ કોઈ વળતા દિવસનું સિંહયુદ્ધ જોવાને તલપાપડ થઈ રહ્યા. પ્રતિહારના કહેવાથી રથ, અશ્વ અને ગજરાજ વગેરે સર્વ રણક્ષેત્રમાંથી પાછા ફર્યા. કૃપણના દ્રવ્યની જેમ તલવારો કોશાધીન થઈ, પુસ્તકોના પાનાંની જેમ, ભાલાંઓ બંધાઈ ગયાં, પ્રત્યંચા પરથી ધનુષ્ય અને ધનુષ્ય થકી તીર ઉતારી જાણે ખાલી રાડાં હોય એમ ભાથામાં ભરી લેવામાં આવ્યાં, અને મુદગરો પણ હેઠે મૂકાઈ ગયા. પરંતુ રાજા ઉદાયનના તે તે સુભટોને તો આમ બનવાથી જાણે
૭૪
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
