________________
વજનો પ્રહાર થયો હોય નહીં એમ થયું. એ ઓ વિચારમાં પડ્યા કે એવો. કોણ શત્રુ અત્યારે આવી સલાહ કરાવવા માટે નીકળી આવ્યો !
અમારે તો બહુ બહુ વખતથી ઈચ્છેલો આવો યુદ્ધ પ્રસંગ વિદ્વાનોને યાત્રાના ઉત્સવની જેમ માંડ માંડ પ્રાપ્ત થયો હતો, એ યુદ્ધનો નિષેધ કરાવીને અમારા રાજાના દુષ્ટ અવળા સલાહકારે તો અમારું સર્વસ્વ, અરે ! અમારું જીવિતવ્ય પણ હરી લીધું છે. હવે અમારા રાજાને આવો ચંડપ્રદ્યોત જેવો શત્રુ કોણ ઉત્પન્ન થશે કે જેની સાથે યુદ્ધ કરીને અમે અમારા મનોરથ પૂર્ણ કરી શકીશું ? અમારો આયુધાભ્યાસ, અમારું શસ્ત્રધારણ અને અમારું ભુજબળ એ સર્વ વાનાં સ્થળને વિષે કમળ ઉગાવવાના પ્રયત્નની જેમ વૃથા નિષ્ફળ થતાં જોઈ અમને બહુ ખેદ થાય. છે ! અમે અમારા માલિકનું અને અણહકનું ખાધું ઠરે છે. અમારો અહીં ઉપયોગ ન થયો તો હવે ક્યાં થશે ? આવા આવા ચિંતવન-વિચાર કરવા પૂર્વક નિ:શ્વાસ મૂકતા અને વીલે મોંએ એઓ રણક્ષેત્રમાંથી પાછા વળ્યા. પણ બીજું કરે પણ શું ? સેવકોએ સ્વામીને આધીન રહેવું પડે. એ વખતે ચંડપ્રદ્યોતરાજાએ પણ પ્રતિહારદ્વારા કહેવરાવીને પોતાના સર્વ સૈનિકોને યુદ્ધનો આરંભ કરતા નિવાર્યા.
બીજે દિવસે ઉઠીને સ્નાન કરી શુદ્ધ થઈ ઉદાયનરાજાએ સુગંધિ દ્રવ્ય-પુષ્પ વગેરેથી જિનબિંબની પૂજા કરી, વલ્થી પણ ન ભેદી શકાય એવું દુર્ભેદ્ય કવચ અંગપર પહેરી લીધું અને પોતે જોકે અખિલ જગતનું રક્ષણ કરવાને સમર્થ હતો છતાં, પોતાના મસ્તકના રક્ષણાર્થે શિર રક્ષક એટલે ટોપ ધારણ કર્યો. વળી પીઠે વિવિધ સરોથી ભરેલાં બે ભાથાં બાંધી લીધાં અને બળવંત વામ ભુજામાં દંડ ગ્રહણ કર્યો. આમ સજ્જ થઈ રથમાં બેસી, બંદિજનોનાં હે નરપતિ ! તું સુખી રહે તારો વિજય થાઓ.” એવાં મંગળિયસૂચક આશીર્વચનો શ્રવણ કરતો કરતો પ્રભાતસમયે જ રણક્ષેત્રને વિષે આવી ઊભો રહ્યો. કેમકે સપુરુષો સર્વદા પોતાનું વચન પાળે જ છે. પણ ચંડપ્રદ્યોત તો એને રથમાં બેસી આવતો જોઈ, એ રથારૂઢ થવાથી પરાજિત થવો મુશ્કેલ છે એમ ધારી પોતે અનિલવેગ હસ્તિપર બેસીને ત્યાં આવ્યો. એવા નિષેધેલા વાહન પર આરૂઢ થયેલા એ ચંડપ્રદ્યોતને ઉદાયને
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (સર્ગ અગ્યારમો)
૭૫
