________________
થવાથી જ, ‘ધર્મ' પ્રાપ્ત થયો કહેવાય નહીં. પુત્રને ‘ધર્મ' માં દોરવાને માટે પિતા એને કહેતો કે ભાઈ, ઘેર બેસી રહ્યો છે ત્યારે દેવમંદિરે તો જઈ આવ, પરંતુ એ કશું માનતો નહીં. છેવટે એણે એને ઉત્તમ નમસ્કારમંત્ર શીખવ્યો અને એને કહ્યું કે વત્સ ! આ એક પરમ વિદ્યા છે, માટે તારે આપત્તિ સમયે એનું ધ્યાન ધરવું. એ તારું દુ:ખ નિવારણ કરશે. પુત્રે પિતાનું એ કહેવું માન્ય રાખ્યું એટલે એને કંઈક નિરાંત થઈ. પછી કેટલેક કાળે એનું મૃત્યુ થયું. પિતા પંચત્વ પામ્યા એટલે વનહસ્તિની જેમ નિરંકુશ એવો કુબુદ્ધિ પુત્ર જેવા તેવા માણસો સાથે હરવા ફરવા લાગ્યો. એવામાં કોઈ દુર્બુદ્ધિ ત્રિદંડીએ એને જોયો. એણે જાણ્યું કે એ ‘બત્રીશ લક્ષણો' પુરુષ છે એટલે પોતાના સ્વાર્થને માટે એના ઘરની આગળ પોતે એક ઘર લીધું; અને દાન-ભોજન-સન્માન આદિ વડે એની સાથે પરમ મૈત્રી કરી.
એકદા એ ત્રિદંડીએ એને કહ્યું- જો તું એક પણ અંગ છેદાયા વિનાનું -અક્ષત મૃતક લઈ આવે તો હું તને કુબેર સમાન સમૃદ્ધિવાન બનાવી દઉં. ધનના લોભી વણિકપુત્રે પણ એની શોધમાં ફરતાં કોઈ વૃક્ષ પર પોતાને જોઈતું હતું એવું મનુષ્યનું મૃતક જોયું; અને એ વાત પેલાને કહી. એટલે કૃષ્ણ ચતુદર્શીને દિવસે એ મૃતકને કોઈ ભયાનક સ્મશાનને વિષે લઈ ગયા. ત્યાં એના (મૃતકના) હાથમાં ત્રિદંડીએ એક ખડ્ગ આપ્યું, અને વણિકપુત્રને એ મૃતકના ચરણ પાસે બેસાડ્યો.
પછી એ પાખંડીએ એ (વણિકપુત્ર) ના વધ માટે જાપ જપવા માંડ્યો એટલે મૃતકના શરીરમાં કોઈ વ્યતંર અધિષ્ટિત થયો અને મૃતક ઉછળવા માંડ્યું. હાથમાં ખડ્ગવાળા મૃતકને પોતા તરફ ઉછળતું જોઈ વણિકપુત્ર ભયભીત થયો. આવી આપત્તિમાં એને પિતાએ કહેલ ‘નમસ્કાર' મંત્રનું સ્મરણ થઈ આવ્યું એટલે એનું ધ્યાન ધરવા લાગ્યો. એટલે પેલો વેતાલ ભૂમિ પર પડ્યો અને પાંખડી આશાભંગ થયો. છતાં એણે વિશેષ વિશેષ જાપ જપવા માંડ્યો. વણિકપુત્રને પણ ‘મંત્ર' પર વિશ્વાસ બેઠો એટલે એ પણ એને વારંવાર સંભારવા લાગ્યો. મૃતક પુનઃ ઉછળ્યું અને પુનઃ ભૂમિ પર પડ્યું.
૨૬
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
