________________
પરિચ્છદ શા જોઈએ ? માટે તમે સર્વ બંધુઓ પોતપોતાને સ્થાને રહો.” પણ એ યુદ્ધને માટે ટમટમી રહેલા એ બંધુઓ કહેવા લાગ્યા-હે ભ્રાતા ! અમે તો રણક્ષેત્રમાં તારી સંગાથે આવ્યા વિના નહીં રહીએ.
આ પ્રસ્તાવ બની રહ્યો છે ત્યાં તો મકરધ્વજના સ્પર્શન આદિ સેવકો સામા આવી દેહાવાસ રણક્ષેત્રમાં ખડા થઈ ગયા. પણ એ વખતે સંધ્યા સમય હતો એટલે બંને પક્ષોએ સંમત થઈ વળતા દિવસ પર યુદ્ધ મુલ્તવી રાખ્યું. અને પાછળ હઠીને રાત્રે બંને પોતપોતાના સ્થાનમાં ગયા. અર્ધ રાત્રિને સમયે કામદેવના છળ વગેરે સેવકોએ સ્પર્શનને કહ્યું “અત્યારે શત્રુના સૈન્યમાં છાપો મારીને યશ મેળવ. એ સાંભળીને સ્પર્શન સ્તંભ, દંભ, છળ, દ્રોહ વગેરે પરિવાર સહિત ‘મારો મારો' કરતો અનશન વગેરે પ્રતિપક્ષીઓની નજદીક ગયો. તત્ક્ષણ, જેના સર્વ કલેશ ટળી ગયા છે એવો કાયકલેશ સુભટ પોતાના લોચસહન, આતપ સહન આદિ બંધુઓ સહિત ઉઠીને સામો ઊભો રહ્યો.”
બંને પક્ષો વચ્ચે ઘોર યુદ્ધ મચી રહ્યું એમાં, કુવાદીના હેતુઓની જેમ, બંનેના શસ્ત્રાસ્ત્રો પૂરાં થઈ રહ્યાં. પછી તો અનશન અને સ્પર્શન મલ્લે મલ્લની જેમ સામસામા યુદ્ધમાં ઉતર્યાં. એમાં અનશન સ્પર્શન પર પ્રહાર કરી ક્ષણમાત્રમાં ભૂમિ પર પાડી દીધો. ગ્રીષ્મઋતુમાં જે સદા કપૂર અને ચંદનનું વિલેપન કરતો હતો અને વીંજણાના સુખદાયક વાયુનું સેવન કરતો આનંદમાં રહેતો હતો એવા સ્પર્શનને અનશને અગ્નિ જેવી લૂ વાતી હતી એવા, તપી રહેલા સૂર્યના તાપમાં ઊભો રાખ્યો; પામથી પીડાતો માણસ શરીરે ઔષધિ ચોપડી તડકામાં રહે છે એમ. સ્નાન સમયે સ્વચ્છ કરી સ્પર્શન જેને તેલનો અન્ચંગ કરતો અને કસ્તુરી આદિથી સુવાસિત કરતો એ જ એના સ્મશ્રુ તથા મસ્તકના કેશને અનશને ઉખેડી નખાવ્યા-ટુંપાવી નખાવ્યા. રૂની નરમ શય્યામાં સદા પોઢતો એવાને આજે અનશનના અમલમાં ખાડાખડી આવળી ખાલી જમીન પર સૂઈ રહેવાનો વખત આવ્યો.
પૂર્વે જે માતેલા સાંઢની પેઠે મોકળો ફર્યા કરી શીલભ્રષ્ટ થતો એને જ કાયકલેશના આદેશથી બ્રહ્મચર્ય પાળવું પડ્યું. જેને એક દિવસ પણ ન્હાયા ધોયા વિના ચાલતું નહીં એને આજે આંખની પાંપણ સરખી અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
૧૩૦
