________________
હોવાથી લોભાતા ક્ષોભાતા, એના એક સેવકને પૂછવા લાગ્યા-આ માણસોની વચ્ચે સર્વનો સ્વામી હોય એવો દેખાય છે એ કોણ છે ? બૃહસ્પતિ કરતાં પણ વિશષે બુદ્ધિમાન અને વસ્તૃત્વશાલી-એવા એ સેવકે ઉત્તર આપ્યોએ ચારિત્રધર્મ નૃપતિનો કોટવાળ છે, એનું નામ સંવર છે. ખરેખર ! શત્રુઓરૂપી દવાગ્નિને શાંત કરવામાં સંવરનું જ કામ સારે છે. ચારિત્રધર્મ ભૂપતિના એ સંવર સેવકને પણ જ્યારે તમે જાણતા નથી ત્યારે બીજું તો તમે શું જ જાણતા હશો ?
એ સાંભળી અત્યંત ગર્વથી ફુલી રહેલા પેલાઓએ કહ્યું-એકચ્છત્રા પૃથ્વીનાથ મકરધ્વજ-કામદેવ વિના અન્ય કોઈ રાજા “સ્વામી' શબ્દથી સંબોધાતો અમે તો જાણ્યો નથી. શું સૂર્ય વિના અન્ય કોઈ દિવસપતિ કહેવાય ખરો ? એ સાંભળી સંવરના સેવકે કહ્યું-મકરધ્વજને ને ચારિત્ર ધર્મને સંબંધ શો ? રણશીંગડું ફૂંકાય ત્યાં જ પલાયન કરી જાય એવો. ભાળ્યો તારો મકરધ્વજ રાજા ! અમારો તો એકેક સુભટ સુદ્ધાં સહસંબદ્ધ શત્રુઓની સામે ટક્કર ઝીલે એવો છે ! ચારિત્ર ધર્મના વીર્યની વાત જ જુદી છે ! મોહરાજાને યે એણે યુદ્ધમાં કચરી નાખીને કણકણ કરી નાખ્યો છે ! વળી અમારા સ્વામીના બળથી જ એની સેનાનો નાશ કરી અનંત પ્રાણીઓ અત્યારે નિવૃત્તિ પુરીને પ્રાપ્ત થયા છે ! શ્રેષ્ઠ સહાય મળે તો પછી શું અધુરું રહે ? એ સાંભળીને કામના સ્પર્શન આદિ સુભટોએ પૂછ્યું-તમે બહુ પ્રશંસા. કરી રહ્યા છો એ ચારિત્ર ધર્મનું, ત્યારે, સૈન્ય કેટલું ? કહો.
એ પ્રશ્નોનો સંવરના સેવકે ઉત્તર આપ્યો કે-તમારામાંથી ફક્ત શ્રોત્રજ એ સાંભળે, શ્રોત્ર સિવાયના અન્ય બહેરા જેવા છે–એમની સાથે વાત શી કરવી ? આ સાંભળી શ્રોત્ર સાવધાન થયો એટલે સંવરના સેવકે કહ્યુંઅમારા ચારિત્ર ધર્મરાજાનું સૈન્ય તો સકળ જગતમાં વિખ્યાત છે. જો-એને યતિધર્મ નામે મહાબળવાન યુવરાજ કુમાર છે, એ જભ્યો ત્યાં જ શત્રુઓ એટલા બધા ભયભીત થયા કે એમણે પ્રાણ છાંડ્યા. વળી એને ગૃહસ્થ ધર્મ નામે એક શૂરવીર લઘુપુત્ર પણ છે. એના ઉદયથી પણ વૈરિઓનું સૈન્ય સૂર્યના ઉદયથી કૈરવવન સંકોચ પામે છે એમ, સંકોચ પામી ગયું છે. એને સમ્બોધ નામે એક મહામંત્રી છે એના યુક્તિયુક્ત કાર્યોરૂપી મંત્રો વડે શત્રુ
૧૨૬
અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
