________________
પ્રતિકૂળ લાગ્યું તો, પિત્તના વ્યાધિવાળો જેમ તિખા પદાર્થોને નિંદાપૂર્વક ત્યજી દે છે એમ એ સાંભળવું ત્યજી દે છે-બંધ કરે છે. એ સ્વરપ્રાણથી લીલા માત્રમાં અખિલ જગતને વશ કરે છે; પરશુરામે જેમ ઉગ્ર પરશુવિધાવડે સર્વ જગતને સ્વાધીન કર્યુ હતું એમ.
વળી જે રસના છે એ મધુર, તિકત વગેરે સર્વ રસોનો સ્વાદ જાણનારી છે અને શત્રુનાં સૈન્યને ભેદવાની શક્તિવાળી છે અને સર્વ બંધુ વર્ગને-ચારે સુભટોને સન્માન્ય છે. આ રસના દંતપંક્તિરૂપી કપાડવાળા મુખ પ્રાસાદને વિષે ઘટિકારૂપી પડદામાં ઉર્ધ્વ રહેનારી જીવ્હારૂપી ખાટ પર રહે છે. વિધવિધ સ્વાદિષ્ટ રસ પ્રાપ્ત થાય તો એ બહુ રંજન પામે છે. વળી એ સ્વચ્છંદ-ચારિણીની ચેષ્ટિત સર્વ પોતાને મનગમતું એ પ્રાશન કરે તો જ ઇંગ્ વગેરે ચારે સુભટો આબાદ રહી શકે છે કેમકે મૂળમાં છંટકાવ હોય તો જ વૃક્ષને પત્ર, પલ્લવ, પુષ્પ અને ફળ આવે છે. રસના અન્ન ગ્રહણ કરે નહીં તો ચારે સુભટો મંદ પડી જાય છે. એમનો સર્વનો આ સમવાય ખરે જ આશ્ચર્યકારક-અસાધારણ છે. વિશેષ શું કહેવું ? એક રસનામાં જીવન હોય તો જ સ્પર્શન આદિ ચારે સુભટો જીવતા રહે છે.
આવી અનુપમ પ્રશસ્ત લાયકાતવાળાએ પાંચેને છળ, દ્રોહ, પ્રમાદ વગેરેની સંગાથે મકરધ્વજ રાજાએ ત્રણે જગત પર વિજય મેળવવાને મોકલ્યા. એમણે પ્રથમ દેવતાઓ પાસે, નારકીના જીવો પાસે, તેમ તિર્યંચો પાસે પોતાના કામદેવરાજાનું ચક્રવર્તીત્વ શાસન સ્વીકારાવ્યું. ત્યાંથી એઓ મનુષ્યલોકમાં ઉતર્યા અને એમને અત્યંત ભય ઉપજાવ્યો. અકર્મભૂમિના ઋજુ જીવોને કુટિલપણે વશ કરી એમની પાસે અનંગ-કામદેવ રાજાની આણ કબુલ કરાવી. પણ એવા મુગ્ધજીવોને છળવા એમાં દુષ્કર હતું પણ શું ? વળી પછી ધર્માધર્મના વિવેકના જ્ઞાનવાળા કર્મભૂમિના માનવો પર પણ શીઘ્ર વિજય મેળવ્યો. મૂર્ખ લોકોને વશ કરવામાં વાર પણ કેટલી લાગે ? એમની સન્મુખ પેલાઓએ પોતાના સુંદર વિષયો ખડા કરીને એમને લોભાવ્યા. જાણતાં છતાં પણ લોભાઈને પાશમાં પડનારા ધર્મજ્ઞો પૃથ્વી પર નથી એમ નથી.
એમ ગામેગામે અને નગરે નગરે લોકોને ફસાવતા અને સર્વ અભયકુમાર મંત્રીશ્વરનું જીવનચરિત્ર (ભાગ-૩)
૧૨૪
