________________
३६२
मूलाचार
__ अर्थ-मन वचन कायका शुभकर्मके ग्रहण करनेकेलिये व्यापार वह योग है और अशुभकेलिये प्रवृत्ति वह करण है। आहारादि चार संज्ञा हैं, स्पर्शन आदि पांच इंद्रियें हैं ऐसा जानना ॥१०१८ पुढविदगागणिमारुदपत्तेयअणंतकायिया चेव । विगतिगचदुपंचेंदियभोम्मादि हवंति दस एदे १०१९.
पृथिव्युदकानिमारुतप्रत्येकानंतकायिकाश्चैव । द्वित्रिचतुःपंचेंद्रिया भ्वादयो भवंति दशैते ॥ १०१९ ॥
अर्थ-पृथिवी जल तेज वायु प्रत्येकवनस्पति साधारण वनस्पति, दो इंद्रिय ते इंद्रिय चौइंद्री पंचेंद्री-ये पृथिवी आदि दस हैं ॥ १०१९ ।। खंती मद्दव अजव लाघव तव संजमो अकिंचणदा। तह होदि बंभचेरं सचं चागो य दस धम्मा ॥१०२०
क्षांतिः मार्दवमार्जवं लाघवं तपः संयमः अकिंचनता। तथा भवति ब्रह्मचर्य सत्यं त्यागश्च दश धर्माः ॥१०२०॥
अर्थ-उत्तम क्षमा मार्दव आर्जव शौच तप संयम आकिंचन्य ब्रह्मचर्य सत्य त्याग ये दस मुनिधर्म हैं ॥ १०२० ॥
आगे शीलोंके उच्चारणका क्रम कहते हैं;मणगुत्ते मुणिवसहे मणकरणोम्मुक्कसुद्धभावजुदे । आहारसण्णविरदे फासिंदियसंपुडे चेव ॥ १०२१ ॥ पुढवीसंजमजुत्ते खंतिगुणसंजुदे पढमसीलं। अचलं ठादि विसुद्धे तहेव सेसाणि याणि ॥१०२२॥ मनोगुप्तस्य मुनिवृषभस्य मनःकरणोन्मुक्तशुद्धभावयुक्तस्य । आहारसंज्ञाविरतस्य स्पर्शनेंद्रियसंवृतस्य चैव ॥ १०२१ ॥