________________
१४८
मूलाचार
व्यंजनार्थतदुभयं विनयो ज्ञाने अष्टविधः ॥ ३६७ ॥
अर्थ-कालशुद्धि, हस्तशुद्धि विनय, सावधानीसे पाठको याद रखना, गुरु आदिका सत्कार, ज्ञानको नहीं छिपाना, शब्द शुद्धि, अर्थ शुद्धि, दोनोंकी शुद्धि-इसतरह ज्ञानकी विनयके आठ भेद हैं ॥ ३६७ ॥ णाणं सिक्खदि णाणं गुणेदि णाणं परस्स उवदिसदि। णाणेण कुणदि णायं णाणविणीदो हवदि एसो ३६८
ज्ञानं शिक्षते ज्ञानं गुणयति ज्ञानं परस्य उपदिशति । ज्ञानेन करोति न्यायं ज्ञानविनीतो भवति एषः ॥ ३६८ ॥
अर्थ-जो ज्ञानको सीखता है ज्ञानका ही चिंतवन करता है, दूसरेको भी ज्ञानका ही उपदेश करता है, ज्ञानसे ही न्यायप्रवृत्ति करता है वह जीव ज्ञानविनयवाला होता है ॥ ३६८ ॥ इंदियकसायपणिहाणंपि य गुत्तीओ चेव समिदीओ। एसो चरित्तविणओ समासदो होइ णायव्वो॥३६९॥
इन्द्रियकषायप्रणिधानमपि च गुप्तयः चैव समितयः । एष चारित्रविनयः समासतो भवति ज्ञातव्यः ॥ ३६९ ॥
अर्थ-इंद्रियोंके व्यापारका रोकना, क्रोधादिकषायोंके प्रचारको रोकना, गुप्ति, समिति-ये सब संक्षेपसे चारित्र विनय है ऐसा जानना ॥ ३६९ ॥ उत्तरगुणउज्जोगो सम्मं अहियासणा य सद्धा य । आवासयाणमुचिदाण अपरिहाणीयणुस्सेहो ॥३७०॥ उत्तरगुणोद्योगः सम्यगध्यासनं च श्रद्धा च । आवश्यकानामुचितानां अपरिहाणिरनुत्सेधः ॥ ३७० ॥