________________
શ્રી પ્રવચન પરીક્ષાનુવાદ ભાગ-૧
જે ૨૬૫ કરાય તો તે ચતુર પુરુષની બુદ્ધિને ચમત્કાર કરનારી થાય લિંકાતિ લિંગનો જ્ઞાન લિંગપરથી લિંગીનું જ્ઞાન થાય તે અને લિંગીના સદૂભાવે લિંગનો પણ સદ્ભાવ હોય છે તે વચનથી. અને એમ ન હોય તો ચંડિકાના મઠમાં રહેલા તેને સંઘે સંઘ બહાર કર્યો. કર્ણજાપવાલી ખરતરની જે કલ્પના છે તે તો સોગંદ ખાઈને ખાત્રી કરાવવા જેવી હોવાથી પોતાના જ ઘરમાં કહેવાતી છતાં પણ મનોહર નથી.
વળી અભયદેવસૂરિ પાસેથી નીકળીને (જિનવલ્લભ) ચિત્તોડ ગયો. ત્યારથી આરંભીને તે જિનવલ્લભ, અભયદેવસૂરિજીને મલ્યો નથી તેમ તેની આજ્ઞા પણ માંગી નથી. તેમ સંદેશો પણ મોકલ્યો નથી. એ ચિન્હો પ્રગટ જ છે. એથી કરીને કર્ણજાપની વાત કરનારા, દેવભદ્રસૂરિ, લોભના કારણે કરીને ખોટું બોલનારો છે. જેથી કરીને તે સંવિગ્ન નથી. એ પ્રમાણે દેવભદ્રાચાર્યનું ચરિત્ર વર્ણવ્યું.
હવે જિનવલ્લભે સ્થાપેલો સમુદાય એ ત્રીજી વાત ચર્ચાય છે. તે આ પ્રમાણે –જિનવલ્લભ સ્થાપેલો સમુદાય શું ધર્મથી રંગાયેલો હતો કે પોતાના મતથી રંગાયેલો હતો? આ બે વિકલ્પ છે. તેમાં પહેલાં વિકલ્પમાં તેને જ આ પ્રમાણે પૂછવું કે તે ખરતર! જિનવલ્લભ પરલોક ગયે છતે તીર્થ જે છે તે આચાર્ય સહિતનું હતું કે આચાર્ય વગરનું?
આચાર્ય સહિતનું હતું’ એમ જો કહેતાં હો તો પંચકલ્યાણક કહેનારા આચાર્યની નિશ્રાએ રહેલું તીર્થ એ તીર્થ છે અને તે સિવાયનું બાકીનું અતીર્થ છે. તે વાત તો જાતે જ સિદ્ધ થાય છે. અને એ પ્રમાણે જાણીને તીર્થને જ અનુસરો. બાકી ખરીદેલા આચાર્યની નિશ્રામાં પ્રવર્તાવવા વડે કરીને શું? હવે એ તીર્થ નિરાચાર્ય હતું એવો બીજો પક્ષ સ્વીકારતા હો તો તે જિનવલ્લભને અને જિનદત્તને આચાર્યપદ દેનારા એવા દેવભદ્રાચાર્યની ફોગટ પ્રશંસા આદિ કરવાના કુલેશની શી જરૂર છે? વળી પંચકલ્યાણકવાદી એવા દેવભદ્રની પાસેથી આચાર્યપદ સ્વીકારવું તે પણ યોગ્ય નથી. કારણ કે પકલ્યાણવાદીના મતે દેવભદ્રાચાર્યનું તીર્થ બાહ્યપણું હોવાથી. વળી બીજી વાત જિનવલ્લભ પરલોક ગયે છતે જે કોઈ આચાર્ય વડે કરીને જે કોઈ અનિર્દિષ્ટ નામવાલાને આચાર્ય બનાવીને સોંપ્યો. અને તેના સંતાન તરીકે જણાવતા એવા તમારે જગતની વ્યવસ્થા તૂટી જશે. બધાયની પણ બધાયના છોકરા તરીકેની આપત્તિ આવવા દ્વારાએ કરીને કોઈનું પણ નિરપત્યપણું નહિ થાય. ઇત્યાદિ પૂર્વે જણાવેલી વાત અહિં જાણી લેવી.
હવે તેવી રીતિએ સ્થાપ્ય સ્થાપક અને ગ્રાહક સોમચંદ્ર દેવચંદ્ર અને વિધિસંઘ આ ત્રણેના ઉપહાસના હેતુભૂત હોવા વડે કરીને લઘુતા-હલકાઈ જ છે એમ કરીને જો વિધિસંઘ, ધર્મનો રાગી હોત તો જિનવલ્લભ પરલોક ગયે છતે તેઓ કોઈપણ સુવિદિત એવા અન્ય ગચ્છના આશ્રયનો સ્વીકાર કરતે. વળી આવા કુમતની વાત એક બાજુએ રહો. સન્માર્ગ સંબંધીના પણ આચાર્ય વિચ્છિન્ન થયે છતે સુવિહિત ગચ્છવાળા આચાર્યનો સ્વીકાર કરવો તે જિનાજ્ઞા છે. શ્રી સ્થાનાંગ સૂત્રના ૪૧૩મા સૂત્રમાં
કહ્યું છે કે :
पंचहिं ठाणेहिं कप्पति निग्गंथाण वा निग्गंथीण वा गामाणुगामं दूइजित्तए। तं जहा नाणठ्याए
પ્ર. ૫. ૩૪