Page Text
________________
३६४
प्रशापनासूत्रे च अपर्याप्तेषु च मारणान्तिकसमुद्घातेन वहनां समवहतानां समुद्घानं कुर्वताम् सर्वतोपलभ्यमानत्वात्, तेभ्योऽपि समबहतेभ्यः--'सायावेयगा संखेज्जगुणा ५' सातवेदकाः संख्येयगुणा भवन्ति, आयुर्वन्धका पर्याप्त सुप्तेष्वेपि सातवेदकानामुपलभ्यमानत्वात्, तेभ्योऽपि सातावेदकेभ्यः इंदिओवउत्ता संखेज्जगुणा ६' इन्द्रियोपयुक्ताः संख्येयगुणा भवन्ति, असातवेदकानामपि इन्द्रियोपयोगस्योपलभ्यमानत्वात्, तेभ्योऽपि 'अणागारोवउत्ता संखेज्जगुणा ७' अनाकारोपयोगो 'पयुक्ताः संख्येयगुणा भवन्ति, इन्द्रियोपयोगेपु चानाकारोपयोगस्योपलभ्यमान
त्वात, तेभ्योऽपि 'सागारोवउत्ता संखेज्जगुणा ८' साकारोपयुक्ताः संख्येयगुणा __ भवन्ति, इन्द्रियोपयोगेषु च साकारोपयोगकालस्य बहुत्वेन तत्काल विशिष्टानामपि संख्येय गुणत्वसंभवात्, तेभ्योऽपि 'नो इंदिओवउत्ता विसेसाहिया ९' नो द्घोत करते हुए पाये जाते हैं। समवहत जीवों की अपेक्षा माता के वेदक जीव संख्यातगुणा हैं, क्योंकि आयु के वन्धक, अपर्याप्त और सुप्त जीवों में भी साता का वेदन करने वाले उपलब्ध होते हैं । सातावेदकों की अपेक्षा इन्द्रियोपयुक्त जीव संख्यातगुणा अधिक हैं, क्योंकि इन्द्रियों का उपयोग लगाने वाले, सातावेदकों के अतिरिक्त असातावेदक भी होते हैं । इन्द्रियो पयुक्तों की अपेक्षा अनाकारोपयुक्त अर्थात् दर्शन का उपयोग लगाये हुए जीव संख्यातगुणा अधिक होते हैं, क्योंकि इन्द्रियोपयोग और नोइन्द्रियों के उपयोग वालों मेंदोनों में अनाकार उपयोय देखा जाता है। अनाकारोपयुक्तों की अपेक्षा साकारोपयुक्त संख्यातगुणा अधिक हैं क्योंकि अनाकारोपयोग की अपेक्षा साकारोपयोग का काल अधिक है, इस कारण साकारोपयोग वाले भी अधिक हैं । साकारोपयोग वालों की अपेक्षा भी नोइन्द्रियोपयोग वाले विशेषाधिक हैं, क्योंकि इन में नोइन्द्रिय-अनाकार આયુના બ ધક, અપર્યાપ્ત અને સુખ માં પણ સાતાનું વેદન કરવાવાળા ઉપલબ્ધ થાય છે સાતવેદકેની અપેક્ષાથી ઈન્દ્રિપયુક્ત જીવ સ ખ્યાતગણ વધારે છે. કેમકે ઈન્દ્રિયોના ઉપયોગ લગાવવા વાળા સાતા વેદકોના શિવાય અસાતા વેદકે પણ હોય છે. ઈન્દ્રિપયુક્તોના કરતા અનાકારોપયુક્ત અર્થાત્ દર્શનનો ઉપયોગ લગાવવાળા છ સંખ્યાત ગણું વધારે હોય છે, કેમકે ઇન્દ્રિપગ અને ન ઈન્દ્રિયેના ઉપગવાળાઓમાં એમ બન્નેમા અનાકાર ઉપગ જોવામાં આવે છે. અનાકારોપયુક્તોના કરતાં સાકારપગવાળા સંખ્યાત ગણું વધારે છે. કેમકે અનાકારપગવાળાની અપેક્ષા સાકારોપયેગને કાળ વધારે છે. એ કારણે સાકારો પગવાળા વધારે છે. સાકારપગવાળાઓના કરતાં પણ ન ઈદ્રિપગવાળા વિશેષાધિક છે, કેમકે–તેમનામાં નાઈદ્રિય
| SR No. | 009339 |
| Book Title | Pragnapanasutram Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ghasilal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1975 |
| Total Pages | 1196 |
| Language | Hindi, Sanskrit |
| Classification | Book_Devnagari & agam_pragyapana |
| File Size | 80 MB |