________________
તેમણે મારી વિવિધ પ્રકારે ચિકિત્સા કરી પણ તેઓ મને દુઃખ મુક્ત ન કરી શક્યા, આ મારી અનાથતા હતી.
મારા પિતાજી તેમની સર્વ સંપત્તિ ચિકિત્સકોને આપવા તૈયાર હતા. છતાં તેઓ પણ મારું દુઃખ દૂર ન કરી શક્યા. આ મારી અનાથતા હતી.
હેપૃથ્વીપતિ! મારી માતા પણ પુત્રના દુઃખથી અત્યંત શોકાતુર હતી. છતાં તે પણ મને દુઃખ મુક્ત ન કરી શકી. આ મારી અનાથતા હતી.
મારી નવયૌવના પત્ની એક ક્ષણ પણ અળગી થતી ન હતી એટલી અપાર સેવા કરતી હતી; તે પણ મારી વેદનાને દૂર કરી શકી નહિં, એ મારી અનાથતા હતી.
અનાથતામાંથી સનાથતાની પ્રાપ્તિઃ ચારે બાજુથી આવી અસહાયતાનો અનુભવ થતાં મેં વિચાર્યું કે આ અસહ્ય વેદનાઓથી જો છૂટકારો થાય તો ઇન્દ્રિયોનું દમન કરનાર, નિરારંભી બની સંયમ ગ્રહણ કરીશ.
હે મહારાજ! આ પ્રમાણે ચિંતવીને હું રાત્રિએ સૂઇ ગયો અને રાત્રિ જેમ જેમ વ્યતીત થતી ગઇ તેમ તેમ મારી તીવ્ર વેદના ક્ષીણ થતી ગઇ અને નિરોગી થઇ ગયો.
પ્રભાત થતાં સ્વજનોની આજ્ઞા લઇને હું પાપક્રિયાથી રહિત થઇને અણગાર ધર્મમાં પ્રવ્રર્જિત થયો. શ્રમણ બન્યો.
પ્રવ્રજયા ગ્રહણ કર્યા પછી હું મારો તેમજ સર્વ કસ-સ્થાવર જીવોનો રક્ષકનાથ બન્યો.
હે રાજન! આત્મા પોતેજ પોતાના માટે વૈતરણી નદી અને કૂટ શાલ્મલિ વૃક્ષ જેવો દુઃખમય છે અને કામદુગ્ધા ગાય તેમજ નંદનવન જેવો સુખદાયી પણ
આત્મા પોતે જ સુખદુઃખનો કર્તા છે અને પોતે જ સુખદુઃખ દૂર કરનાર વિકર્તા છે. સપ્રવૃત્તિમાં સ્થિત આત્મા જ પોતાનો મિત્ર છે અને દુપ્રવૃત્તિમાં સ્થિત આત્મા જ પોતાનો શત્રુ છે.
૮૨
