Page Text
________________
એ જ વીર્યંતરાય કર્મનો ક્ષયોપશમભાવ મન, વચન, કાયાના યોગની શક્તિને પેદા કરીને પંડિતવીર્ય રૂપે ઉપયોગ કરતો કરતો જીવ પોતાના આત્માના ગુણરૂપે અનંતવીર્ય પેદા કરી છટવે યોગનો નિરોધ કરી અયોગી અવસ્થાને પામી અઘાતી કર્મનો સંપૂર્ણ નાશ કરી જીવ સિધ્ધિગતિને પામે છે. એટલે કે પોતાના આત્માની સાદિ અનંતકાળ સુધીની સુખની સ્થિતિને પ્રાપ્ત કરે છે. આ રીતે કેવળજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ જીવ ૧૫ કર્મભૂમિમાં પ્રાપ્ત કરી શકે છે.
૧૫ કર્મભૂમિમાં ઉત્પન્ન થયેલા મનુષ્ય તેમાં ૫ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મેલા મનુષ્યો પુરૂષાર્થ કરીને જ્યારે કેવળજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કરવી હોય ત્યારે કરી શકે છે અને એ ૫ મહાવિદેહક્ષેત્રમાં જન્મ્યા પછી દેવતાઓ સંહરણ કરીને અકર્મભૂમિને વિષે અથવા અંતર્હિપને વિષે મૂકે તો ત્યાં રહીને પણ એ જીવો પોતાના વીર્યના પુરૂષાર્થથી કેવળજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કરી શકે છે. એવી જ રીતે ૫ મહાવિદેહ ક્ષેત્રના મનુષ્યોને વિષે ૫ ભરત અને ૫ ઐરવત ક્ષેત્રને વિષે સંહરણ કરીને કોઇ દેવ મૂકે તો અવસર્પિણી કે ઉત્સર્પિણી કાળમાં એ જીવો પુરૂષાર્થ કરીને કેવળજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કરી શકે છે. આથી ૫ મહાવિદેહ ક્ષેત્રમાં જન્મેલા મનુષ્યો ૪૫ લાખ યોજનમાંથી કોઇપણ ક્ષેત્રને વિષે પુરૂષાર્થ કરીને કેવળજ્ઞાન પામી શકે છે. જ્યારે ૫ ભરત અને ૫ ઐરવત ક્ષેત્રને વિષે અવસર્પિણી-ઉત્સર્પિણી કાળ ૬-૬ આરારૂપે રહેલો હોવાથી માત્ર એક કોટાકોટિ સાગરોપમ કાળ સુધી જ મોક્ષે જવાનો કાળ હોય છે એટલે કે કેવળજ્ઞાન પામવા માટેનો કાળ હોય છે. એક કોટાકોટિ સાગરોપમમાં ૫મા અને ૬ઠ્ઠા આરાના ૪૨૦૦૦ વર્ષ ન્યૂન સમજવા.
એ એક કોટાકોટિ સાગરોપમ કાળમાં જન્મેલા મનુષ્યોનું સંહરણ કરીને ૪૫ લાખ યોજનમાંથી ગમે તે ક્ષેત્રમાં મૂકવામાં આવે તો પણ પુરૂષાર્થ કરીને એ ક્ષેત્રોને વિષે કેવળજ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કરી શકે છે. આથી મનુષ્યગતિને વિશે જ્ઞાની ભગવંતોએ પાંચે જ્ઞાનની પ્રાપ્તિ કહેલી છે.
અનાદિ કાળથી સંસારને વિષે પરિભ્રમણ કરી રહેલા જીવો તેમાં તીર્થંકરના આત્મા અને બીજા સામાન્ય આત્માઓ જે કાંઇ પરિભ્રમણ કરી રહેલા છે એ આ ૧૮ દોષોમાંથી કોઇને કોઇ દોષ પ્રધાનપણે બનાવીને, એને પ્રાણ કરતાં અધિક સાચવીને જીવન જીવતા હોય છે. એને કારણે સંસારનું પરિભ્રમણ ચાલુ ને ચાલુ રહે છે. જ્યારે એ જીવો અકામ નિર્જરા કરીને પુણ્ય બાંધીને એકઠું કરતા કરતા સંજ્ઞી પર્યાપ્તપણાને પ્રાપ્ત કરે છે, એમાં જો લઘુકર્મિતા પ્રાપ્ત થાય તો નારકીના જીવો તિર્યંચના જીવો, મનુષ્ય અને દેવના જીવો ભગવાનની વાણીના શબ્દોના ઉપદેશથી અથવા કર્મના ઉદયથી આવેલી વેદનાઓથી દુઃખ વેઠતા વેઠતા તેમ જ જાતિસ્મરણ જ્ઞાન પેદા થવાથી અથવા નિસર્ગરૂપે એટલે કે જગતમાં રહેલા કોઇપણ સારામાં સારા પદાર્થને સારી રીતે જોયેલો હોય અને થોડા કાળમાં નષ્ટ થયેલો જુએ અને એનાથી ૧૮ દોષમાંથી સૌથી પહેલા (૧) મિથ્યાત્વ નામના દોષને મંદ પાડીને સમ્યક્ત્વની પ્રાપ્તિ કરે છે. એ સમ્યક્ત્વના કાળમાં અનુકૂળ પદાર્થોની ઇચ્છાઓનો નાશ કરવા માટે(૨) અવિરતી નામના દોષને દુશ્મનરૂપે માનીને વિરતીની ભાવના અંતરમાં પેદા કરી અવિરતીનો નાશ કરતો જાય છે. આરીતે અવિરતીનો સંપૂર્ણપણે જ્યારે જીવ ત્યાગ કરે ત્યારે ઉદયમાંથી અવિરતીનો નાશ થયેલો હોય છે. એની સાથે સાથે જ્ઞાનાવરણીય કર્મના ઉદયથી (૩) અજ્ઞાન નામનો જે દોષ હતો તે જ્ઞાનાવરણીય કર્મના ક્ષયોપશમભાવથી અજ્ઞાન નામના દોષને દૂર કરતો જાય છે. એવી રીતે દર્શનાવરણીય કર્મના ઉદયથી (૪) નિદ્રા નામનો જે દોષ હતો તે પુરૂષાર્થ કરતા કરતા નિદ્રાને ઓછી કરી કરીને પ્રમાદભાવનો ત્યાગ કરતો જાય છે અને અપ્રમત્તભાવ પેદા કરતો જાય છે. એ અપ્રમત્ત ભાવમાં આગળ વધતા વધતા બાકીના દોષનો નાશ કરવા માટે સૌથી પહેલાં અનંતાનુબંધી ૪ કષાય, મિથ્યાત્વ, મિશ્રમોહનીય, સમ્યક્ત્વમોહનીય એ સાતે પ્રકૃતિનો
Page 73 of 76
| SR No. | 009168 |
| Book Title | 18 Dosho thi Rathit Arihant Parmatma |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Narvahanvijay |
| Publisher | Narvahanvijay |
| Publication Year | |
| Total Pages | 76 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati |
| File Size | 20 MB |