________________
૨૨૦
ઉત્તરાધ્યયન મલસુત્ર-સટીક અનુવાદ/૧ • સુત્ર - ૧૩ -
તેઓએ આ અનંત સંસારમાં લાંબા માર્ગનો સ્વીકાર કરેલો છે. તેથી બધી તરફથી જોઇ-સંભાળીને પ્રમત્ત ભાવથી વિચરણ કરે.
• વિવેચન - ૧૩ -
આપન-પ્રામ, દીર્થ - અનાદિ અનંત માર્ગ-ઉત્પત્તિ અને પ્રલય રૂપ માર્ગને, અન્યાન્ય ભવ ભ્રમણથી એકત્ર અવસ્થિતના અભાવથી. ક્યાં? નરસ્કાદિ ગતિ ચતુષ્ક રૂપ સંસારમાં, અવિધમાન અંત વાળા. અપર્યવસિત- અનંતકાયિકાદિ ઉપલક્ષિતત્વથી. આ કારણે તે મુક્તિનો પંથ દુ:ખના સંભવવાળો છે. તેથી બધી દિશા, પ્રસ્તાવથી સંપૂર્ણ ભાવ દિશા, જે પૃથ્વી આદિ અઢાર ભેદવાળી છે. - x x x x- તેને જોતો, પ્રમાદ રહિત થઈ, જે રીતે એકેન્દ્રિયાદીની વિરાધના ન થાય, તે પ્રમાણે સંયમ માર્ગમાં વિચારે. અથવા સંસારપ્રામ બધી દિશાને જોઈને અપ્રમત-નિદ્રા આદિ પ્રમાદનો પરિહાર કરતો જે રીતે સંસારમાં ભ્રમણ ન કરવું પડે તે રીતે વિચરણ કરે (એમ શિષ્યને ઉપદેશ દે છે)
જે પ્રમાણે અપમત થઈ વિચરણ કરવું જોઈએ, તે દશવિ છે. • સૂત્ર • ૧૭૪ -
ઉક્ત લકણ રાખનારે સાધક ારેય પણ બાહા વિષયોની આકાંક્ષા ન કરે, પૂર્વના સાયને માટે જ આ શરીરને ધારણ કરે.
• વિવેચન ૧૪ -
બહ એટલ ભવથી બહિભૂત, ઉર્ધ્વ - સર્વથી ઉપરની સ્થિતિ અર્થાત્ મોક્ષને ગ્રહણ કરીને મારે આ પ્રયોજન માટે જ પ્રયત્ન કરવો જોઈએ, એવો નિશ્ચય કરીને, બુદ્ધિથી અવધારીને. અથવા બહિઃ- આત્માથી બહિર્ભત એવા ધન ધાન્યાદિ, ઉર્ધ્વ - અપવર્ગને ગ્રહણ કરી હેયપણાથી અને ઉપાદેયપણાથી જાણીને. વિષયાદિની અભિલાષા ન કરે. ક્યાંય કોઈ આસક્તિ ન કરે. કદાચ કોઈ ઉપસર્ગ કે પરીષહ આદિથી આકુલિત થાય તો પણ તેમ ન કરે.
આ પ્રમાણે શરીરને ધારણ કરવું જ યુક્ત છે. આ પ્રમાણે ધારણ કરવાથી આકાંક્ષાનો સંભવ ન રહે. તે પણ આત્માથી બહિર્ભતત્વ છે. તેથી કહે છે - પૂર્વકાલ ભાવિ તે કર્મ. -પૂર્વકર્મ. તેનો ક્ષય, તેના અર્થે આ પ્રત્યક્ષ શરીરને ઉચિત આહારાદિના ભોગથી પરિપાલન કરે. કેમકે તેની ધારણ કરવાની વિશુદ્ધિના હેતુપણે છે. તેના પતનથી જ ભવાંતરમાં ઉત્પત્તિ કરાવનાર અવિરતિનું પણ પતન છે. તેથી શરીરનું ઉદ્ધરણ પણ અનાસક્તિપણાથી જ કરવું જોઈએ.
જે પ્રમાણે શરીરના પાલનમાં પણ આસક્તિનો સંભવ નથી, તે પ્રમાણે દર્શાવતા કહે છે
• સુત્ર - ૧૦૫ - કમના હેતુઓને દૂર કરીને કાલકાંક્ષી થઈ વિચરણ કરે. ગૃહસ્થ For Private & Personal Use Only
www.jainelibrary.org
Jain Education International