Page Text
________________
જ્ઞાયક સ્વરૂપપ્રકાશન
થોડીક વાત કરી હતી. દોષને જાણે છે જ્ઞાન, દોષને રાગ થોડોક છે તેને જાણે સાધક, ગુણ વીતરાગભાવ પ્રગટ થયો થોડોક તેને પણ જાણે. દોષને જાણે એ ગુણને જાણે અને ગુણીને પણ જ્ઞાન, એક સમયમાં ત્રણને જાણે. જેમ જેમ સ્વભાવમાં ઠરતો જાય છે તેમ તેમ વિજ્ઞાનઘન સ્વભાવ થતો જાય છે, ને વિભાવથી અભાવ થઈને પરમાત્મા થઈ જાય છે.
માટે પર્યાયમાં અશુદ્ધતા છે. કારણ કે સ્યાદ્વાદ પ્રમાણે શુદ્ધતા ને અશુદ્ધતા બન્ને વસ્તુના ધર્મ છે. આખા પદાર્થની વાત કરે છે આખું દ્રવ્ય. એક આગમ પદ્ધતિ ને એક અધ્યાત્મપદ્ધતિ બે પ્રકારની પદ્ધતિ છે. આગમ પદ્ધતિથી જોવામાં આવે તો પરિણામ મલિન છે અને દ્રવ્યશુદ્ધ છે. શુદ્ધતા ને અશુદ્ધતા એ બે ધર્મો શુદ્ધતા દ્રવ્યે ધારી રાખેલો ધર્મ છે. અને અશુદ્ધતા પરિણામે ધારી રાખેલો ધર્મ છે. એ પરિણામને આધારે અશુદ્ધતા છે અને શુદ્ધતા દ્રવ્યના આધારે છે. શુદ્ધતાને દ્રવ્યની હારે આધાર આધેય સંબંધ છે અને અશુદ્ધ પર્યાય જે છે રાગ તેને આધાર આધેય સંબંધ પર્યાયની સાથે છે, મારી સાથે નથી. આવું અંદ૨માં જુદાઈ છે. બે સત્ત જુદા જુદા પડ્યા છે.
શુદ્ધતા ને અશુદ્ધતા બન્ને વસ્તુના ધર્મ છે. વસ્તુનો ધર્મ તે વસ્તુનું સત્ત્વ છે. વસ્તુનું સત્ત્વ એટલે અસ્તિત્વ છે, વસ્તુ એવી છે. એ દ્રવ્યે શુદ્ધ ને પર્યાયે અશુદ્ધ છે. સ્યાદ્વાદ હો ! કથંચિત્ ! દ્રવ્ય અપેક્ષાએ શુદ્ધ અને પર્યાય અપેક્ષાએ અશુદ્ધ. તેનું નામ સ્યાદ્વાદ છે.
અશુદ્ધતા પરદ્રવ્યના સંયોગથી થાય છે. રાગાદિ પરિણામ જે થાય છે તે આત્માના લક્ષે ન થાય. આત્માના આશ્રયે ન થાય. બહારમાં લક્ષ કરવા જાય આ મારું-આ મારું આ ઠીક તો રાગ થાય. એ જ ફેર છે. અશુદ્ધનયને અહીં હેય કહ્યો છે. જે રાગાદિ થાય છે તેને હેય કહ્યો છે, એટલે કે મારું સ્વરૂપ નથી. અનાત્મા છે ઈ આત્મા નથી, હેય કહ્યો છે. કારણ કે અશુદ્ઘનયનો વિષય સંસાર છે. જો તે રાગ છે તો સંસાર છે. સંસારમાં આત્મબુદ્ધિ કરીશમાં, આત્મામાં આત્મબુદ્ધિ કરજે તો સંસાર ટળી જશે દુઃખ. અને સંસારમાં આત્મા ક્લેશ ભોગવે છે. સંસારમાં એટલે અજ્ઞાનમાં. સંસાર એટલે જીવની પર્યાયનું નામ સંસાર છે. આ બાયડી, છોકરા, કુટુંબ પરિવાર સંસાર તેમાં હશે ? સંસારનો વાસ ક્યાં હશે ? મોટરમાં બંગલામાં ? સંસાર ક્યાં વસતો હશે ? સંસાર તારી એક સમયની અજ્ઞાનદશા, સ્વભાવને ભૂલીને મમતા કરી, એ મમતાનું નામ સંસાર છે. પણ એ સંસાર આત્મામાં નથી. જ્યારે સંસાર છે ત્યારે આત્મામાં સંસાર નથી. પર્યાયમાં સંસાર છે ને દ્રવ્યમાં નથી, તે વખતે નથી. છે નથી, છે નથી, છે નથી. ભલે હો પર્યાયમાં અજ્ઞાન, એ અજ્ઞાન પર્યાયમાં છે મારો સ્વભાવ નથી હું તો જ્ઞાનમય છું. ભેદજ્ઞાન કરી લે ને ! કારણ કે સંસાર છે અને સંસારમાં આત્મા ક્લેશ ભોગવે છે. સંસારમાં એટલે મિથ્યાત્વની અવસ્થા હોય પરને
૩૦૨
| SR No. | 008241 |
| Book Title | Gnayak Swaroop Prakashan |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Lalchandra Pandit |
| Publisher | Digambar Jain Kundamrut Kahan |
| Publication Year | 2007 |
| Total Pages | 487 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Gujarati, Spiritual, & Discourse |
| File Size | 3 MB |