Page Text
________________
182
અહંકારના પદને ઓળંગીને રહેલો અને સનાતન બ્રહ્મ-રૂપ આ સમર્થ આત્મા, ઘણા સમયે આ વિષ્ણુની કૃપાથી જ મારા સ્મરણમાં (બુદ્ધિમાં) આવ્યો છે. જેમ મૂર્ખ મનુષ્યને રાત્રે જંગલમાં પિશાચ હેરાન કરે છે, તેમ,લાંબા સમય સુધી આ અહંકાર-રૂપી શત્રુએ જ મને ઘણો પરેશાન કર્યો હતો.
વાસનાઓ, તૃષ્ણાઓ,જન્મ-મરણ,કામ, ક્રોધ,લોભ,સુખો અને આશાઓ-રૂપી પાશોથી હું બંધાયો હતો. પણ હવે મારા આત્માએ પોતાની ચતુરાઈથી (વિચારથી) શ્રી વિષ્ણુ નું રૂપ ધારણ કરીને મારા વિવેકની સંપત્તિને ધારણ કરી છે. આત્મજ્ઞાનરૂપી પ્રકાશ થતાં તે અહંકાર હવે મારા જોવામાં આવતો નથી.
જેમ,દીવો,શાંત થતા,ફરી તે દીવાનો પત્તો (અંધકાર થવાને ને લીધે) મળતો નથી, તેમ, 'મન-રૂપી-ગુફામાં રહેનારો 'અહંકાર-રૂપી યક્ષ' શાંત થતા,હવે મને તેનો પત્તો મળતો નથી. આ જગતમાં જ્ઞાનને પામેલો,હવે, હું શાંત થાઉં છું અને પરમસુખ માં રહું છું. સ્વરૂપ ના વિચારને લીધે,અહંપદ (અહંકાર) શાંત થઇ ગયું તોહવે મોહ ક્યાંથી?દુઃખો ક્યાંથી? દુષ્ટ આશાઓ ક્યાંથી? અને ચિંતાઓ પણ ક્યાંથી?
પ્રહલાદ સ્વગત કહે છે કે-જેમ,જો, ભીંત હોય તો જ તેના પર ચિત્રો થાય,પણ આકાશમાં ચિત્રો થઇ શકે નહિ; તેમ,જો અહંકાર હોય,તો જ મનમાં સ્વર્ગ-નરક-મોક્ષ- વગેરેના ભ્રમો પ્રવર્તે છે, જેમ મેલા વસ્ત્રમાં રંગ ચડે નહિ તેમ,અહંકાર-રૂપી-ઘેલા-પણાથી ઘેરાયેલા મનમાં જ્ઞાન નો ચમત્કાર થાય નહિ. હે, આત્મા,હું (મારા)-રૂપી-તું,કે જે "અહંકાર-રૂપી કાદવ" થી રહિત થયેલો છે, અને અંદર સ્વચ્છતા-વાળા,આનંદના સરોવર-રૂપ છે,હું તને પ્રણામ કરું છું.
"બુદ્ધિ ને બુદ્ધિ ની વૃત્તિઓમાં આવેલું ચૈતન્ય' એ બે પાંખો-રૂપી અને હૃદય-કમળની અંદર નિવાસ કરનાર 'આત્મા-રૂપી હંસ' ને હું અંદર જ વારંવાર પ્રણામ કરું છું. સર્વદા ઉદય પામેલા,હૃદયમાં રહેલા,અજ્ઞાન-રૂપી મોટા અંધકારને હરનારા, અને સર્વમાં વ્યાપક હોવા છતાં-પણ-જોવામાં નહિ આવતા ચૈતન્ય-રૂપી-શીતળ-સૂર્યને હું વારંવાર પ્રણામ કરું છું. વૈરાગ્ય-રૂપી-તેલથી પ્રકાશતા, ચિત્તની વૃત્તિ-રૂપી વાટથી બહાર નીકળતા,અને પોતાના 'સ્વ-રૂપ-રૂપી આધારમાં રહેનારા ચૈતન્ય-રૂપી અવિચળ દીવા'ને,હું વારંવાર પ્રણામ કરું છું.
જેમ,અગ્નિથી તપેલા લોઢાને,ટાઢા લોઢાથી (છીણીથી) બળાત્કારે ભાંગી (કાપી નાખવામાં આવે છે, તેમ,કામ-રૂપી અગ્નિ થી તપેલા મન ને,ઉપશમનવાળા મનથી બળાત્કારે ભાંગી નાખ્યું છે. શુદ્ધ ઇન્દ્રિય થી મલિન ઇન્દ્રિય ને કાપી નાખીને શુદ્ધ મનથી મલિન મન ને કાપી નાખીને,અને શુદ્ધ, અહંકારથી મલિન અહંકારને કાપી નાખીને-કેવળ ચૈતન્ય-રૂપે રહેલો,હવે હું-જય પામું છું.
હે,આત્મા શ્રદ્ધાથી અશ્રદ્ધા ને કાપી નાખીને,અતૃષ્ણા થી તૃષ્ણા ને કાપી નાખીને, વિચારવાળી બુદ્ધિથી સંદેહ-વાળી બુદ્ધિને કાપી નાખીને,જ્ઞાતા-પણાના અભિમાનથી રહિતએવા-સત્ય-જ્ઞાન-સ્વ-રૂપે,તું જ અવશેષ રહ્યો છે. હું તને પ્રણામ કરું છું. "હું બ્રહ્મ છું" એ (શુદ્ધ) અહંકારથી,"હું દેહ છું" એ (મલિન) અહંકાર કપાઈ જતાં, અહંકારથી રહિત થયેલો હું કેવળ,સ્વચ્છ-રૂપે (શુદ્ધ-રૂપે) રહ્યો છું.
ભાવનાઓ કરાવનારી બુદ્ધિથી,અહંકારથી,મનથી ને ઇચ્છાઓથી રહિત થયેલું, આ મારું શરીર કેવળ પ્રાણવાયુ ને લીધે જ ગતિ કરે છે, અને આત્મા માં જ રહ્યું છે. ભગવાન વિષ્ણુ ની કૃપાથી જ મને આ પરમ ઉપશમ-વાળી સર્વોત્તમ શાંતિ મળી છે. અને હવે હું, સઘળા સંતાપો થી રહિત થયો છું.
| SR No. | 008126 |
| Book Title | Yog Vaasishtha Part 02 |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Anil Pravinbhai Shukla |
| Publisher | Anil Pravinbhai Shukla |
| Publication Year | 2014 |
| Total Pages | 301 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Book_Other |
| File Size | 6 MB |