________________
(૧) અથવા આગ્નેયી દિશામાં એકન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે અને દ્વીન્દ્રિય જીવતા પ્રદેશેા રહે છે. ૪ અા નિ ચિત્તા ચ વેતિયાળ ચ પણ્ણા ચર ’’(૨) અથવા ત્યાં એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે અને દ્વીન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશ હૈાય છે. “ પૂછ્યું આ નિત્તિો ગાવ અનિયાળ ' અથવાઅગ્નિશિામાં એકેન્દ્રિય જીવાના પ્રદેશે! હાય છે અને દ્વીન્દ્રિય જીવના એક પ્રદેશ હૈાય છે. ’’ આ પ્રકારના ભાંગેા અહી બનતા નથી. આગળ જીવદેશની અપેક્ષાએ આ પ્રકારના પહેલા ભાંગે ખાવેલે છે. પશુ જીવપ્રદેશની અપેક્ષાએ આ ભાંગા સિવાયના એ ભાંગા જ સ'ભવી શકે છે, એમ સમજવું.—
જીવપ્રદેશના ભાંગામામાં દ્વીન્દ્રિયાક્રિકમાં પ્રદેશ પદને ખહુવચનમાં જ લેવામાં આવ્યુ છે, કારણ કે લેકવ્યાપક અવસ્થાવાળા અનિન્દ્રિય જીવ સિવાયના જીવા એક પ્રદેશમાં અસંખ્યાત હોય છે, જો કે લેકવ્યાપક અવસ્થાવાળા અનિન્દ્રિય જીવને એક ક્ષેત્રપ્રદેશમાં એક જ પ્રદેશ હાય છે, તેા પશુ તે પ્રદેશ પદ્મમાં બહુવચનાન્તતા જ રહે છે, કારણ કે અગ્નિ દિશામાં એવાં અસ`ખ્યાત પ્રદેશના અવગાઢ છે. તેથી બધાં દ્વિક સચાગામાં પ્રદેશેની અપેક્ષાએ પહેલા ભાંગા સિવાયના એ ભાંગા જ મને છે, એમ સમજવું. આ વિષયને સરળતા પૂર્વક સમજાવવા માટે ટીકાકારે તે લાંગાએ અહીં પ્રકટ કર્યાં છે.—
(૧) અગ્નિ દિશામાં એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશ હાય છે અને તેઇન્દ્રિય જીવના પ્રદેશે હાય છે. (ર) અથવા એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશેા હોય છે અને તૈઇન્દ્રિય જીવાના પ્રદેશ હાય છે.એજ પ્રમાણે (૧) અગ્નિ દિશામાં એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે અને ચતુરિન્દ્રિય જીવના પ્રદેશ હાય છે (૨) અથવા એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે અને ચતુરિન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે! હાય છે. એજ પ્રમાણે તેમાં (૧) એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે। અને 'ચેન્દ્રિય જીવના પ્રદેશે! હાય (૨) અથવા એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશ અને ૫ંચેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશો હાય છે એજ પ્રમાણે તેમાં (૧) એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશો અને અનિન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશો હાય છે, (ર) અથવા એકેન્દ્રિય જીવેાના પ્રદેશે અને અનિન્દ્રિક જીવેાના પ્રદેશેા ડ્રાય છે. 'जे अजीवा ते दुविहा पण्णत्ता- तंजવિ અન્નીના ચ, અવિ અલીયા ચ” અગ્નિ દિશામાં એ પ્રકારના અજીવે કહ્વા છે (૧) રૂપી અજીવ અને (૨) અરૂપી જીવ. “ ને વિ અઽીયા તે શ્વવિહા पण्णत्ता - तंजहा-खंधा, जाव परमाणुपोग्गला ” રૂપી અજીવેના નીચે પ્રમાણે ચાર પ્રકાર કહ્યા છે (૧) સ્કન્ધ, (ર) સ્કન્ધદેશ, (૩) સ્કન્ધપ્રદેશ અને (૪) પરમાણુ પુદ્ગલ. “ ને અવી અપીવા તે સત્તનિદ્દા વળત્તા તંજ્ઞા '' અગ્નિ દિશામાં નીચે પ્રમાણે સાત પ્રકારના મજીવા રહેલા છે-‘· નો ધર્મચિત્તા-મસ્થિજા
..
देसे, धम्मत्थिकायरसपरसा, एवं अधम्मत्थिकायस्स वि जाव आगासत्थिकाચુસ્તપણ્ણા અસમર્’' (૧) નેા ધર્માસ્તિકાય-અખંડ ધર્માસ્તિકાય રૂપ તે અગ્નિ ઃ
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૯
७