Page Text
________________
सूर्यप्रज्ञप्तिसूत्रे केन छेदेन-स्वकीयेन-आत्मीयेन चतुस्त्रिंशदधिकशतरूपेण भक्तः-भागो हर्त्तव्य स्तथा ह्रियते--२+ अत्र लब्धौ द्वौ शेषास्तिष्ठन्ति सप्तत्रिंशत् , तस्याः द्विकेनापवर्तना कृता तदा जाताः-१८३ साष्टिादश, अनयो यथा क्रमेण न्यासः २।१८३ अत आगतं यत् युगादितो द्वौ दिवसौ परिपूर्णौ तृतीयस्य च दिवसस्य सार्दानष्टादश सप्तषष्टिभागानतिक्रम्य प्रथमचन्द्रर्तुः परिसमाप्तिमुपयातीति सिद्धयति ॥ एवमेव द्वितीयश्चन्द्र जिज्ञासायां स एव पूर्वोदितो ध्रुवराशिः पश्चोत्तरशतत्रय ३०५ रूपो द्युत्तरेण गुणकेनार्थात् १+२= ३ त्रिभिर्गुणकै गुणनीय इति गुण्यते-३०५+३=९१५ गुणिते च जातानि गुणनफलानि पश्चदशोत्तराणि नवशतानि । पुनरेतेषां चतुस्त्रिंशदधिकेन शतेन भागो ह्रियते-१४-६+ म लब्धाः षट् शेषास्तिष्ठन्ति एकादशोत्तरमेकशतं प्रमाणाः । तेषां च द्विकेनापवर्तनायां कृतायाम् =५५६ लब्धाः सार्दाः पञ्चपञ्चाशत् । क्रमेण न्यासः-६।५५३ अत आगतं तीनसो पांच ही रहता है, इस गुणन फल को (भइए सगेण छेएणं) एकसो चोतीस से भाग करे ३०५२-४ भाग करने से दो लब्ध होता है तथा सेंतीस शेष रहता है। इसको द्विक से अपवर्तना करे तो ३१८१ साडे अठारह होते हैं। इनका यथाक्रमन्यास इस प्रकार है २।१८ इस से यह फलित हुवा की युग की आदि के दो दिवस समाप्त होकर तीसरे दिवस का सडसठिया साडे अठारह भाग को व्यतीत कर के पहली चन्द्र ऋतु समाप्त होती है यह सिद्ध हुवा ।
इसी प्रकार दूसरी चन्द्र ऋतु की विचारणा में वही पूर्व कथित ध्रुवराशि तीनसो पांच ३०५ रूप द्युत्तररूप गुणक से अर्थात् १+२=३ तीन गुणक से गुणा करे ३०५४३=९१६ गुणा करने से गुणन फल नवसो पंद्रह होते हैं । इसका एकसो चोतीस से भाग करे + भाग करने से छह लब्ध होते हैं एवं एकसो ग्यारह शेष रहते हैं इन संख्या का द्विक से अपवर्तना करे १११=५५ तो साडे पचपन लब्ध होते हैं। इन सब का यथाक्रम से अंकन्यास इस प्रकार (भइए सगेण छेएणं) मेसो यात्रीसथी मा ४२वी ३९५२+३७४ मा ४२वाथी मे १५ થાય છે. તથા સાડત્રીસ શેષ વધે છે. તેને બેથી અપવર્તન કરવી. અર્થાત્ અર્ધા કરવા. રૂ=૧૮ સાડાઅઢાર થાય છે. આનો કેમપૂર્વક અંકન્યાસ આ પ્રમાણે છે. રા૧૮ આનાથી એ ફલિત થાય છે કે-યુગની આદિથી બે દિવસ પુરા થઈને ત્રીજા દિવસના સડસઠિયા સાડા અઢાર ભાગેને વીતાવીને પહેલી ચંદ્રરૂતુ સમાપ્ત થાય છે. તેમ સિદ્ધ થાય છે.
આજ પ્રમાણે બીજી ચંદ્રતુની વિચારણામાં એજ પહેલાં કહેલ ધ્રુવરાશિ ત્રણ પાંચ રૂપ દુત્તર ગુણકથી એટલેકે ૧+૨=૩ આ રીતે ત્રણના ગુણકથી ગુણાકાર કરે ૩૦૫+૩=૯૧૫ ગુણાકાર કરવાથી ગુણનફલ નવસો પંદર થાય છે. તેને એકત્રીસથી भाग २१॥ ५३४६+13, भा॥ ४२पाथी छ सय २७ छ. मने मेसो गया२ शेष વધે છે. એ સંખ્યાની બેથી અપવર્તન કરવી. ૧૧=૫૫ તે સાડી પંચાવન થાય છે. આ
श्रीसुर्यप्रति सूत्र : २
| SR No. | 006352 |
| Book Title | Agam 16 Upang 05 Surya Pragnapti Sutra Part 02 Sthanakvasi |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ghasilal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1982 |
| Total Pages | 1111 |
| Language | Sanskrit, Hindi, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Agam, Canon, & agam_suryapragnapti |
| File Size | 77 MB |