Page Text
________________
प्रज्ञापनासूत्रे वसन्ति वा, निःश्वसन्ति वा, तथा न देवेषु यो देवो यावान् महायुष्को भवति, स तावान् सुखी भवति, सुखिनाञ्च यथोत्तरं महान् उच्छ्वासनिःश्वास क्रियाविरहकालो बोध्या, उच्छ्वासनिश्वासक्रियाया दुःखरूपत्वात् , एवञ्च यथायथाऽऽयुषः सागरोपमवृद्धिर्भवति तथातथा उच्छ्वासनिश्वास क्रियाविरहकालप्रमाणस्यापि पक्षवृद्धिरवसे या, इत्यभिप्रायेण गौतमः पृच्छति- वेमाणियाणं भंते ! केवइकालस्स आणमंति वा जाव नीससंति वा ?' हे भदन्त ! वैमानिकाः खलु कियत्कालस्य-कियता काले नेत्यर्थः आनन्ति वा यावत्-प्राणन्ति वा, उच्छ्. वसन्ति वा, निःश्वसन्ति वा ? भगवान् आह-'गोयमा!' हे गौतम ! 'जहणेणं मुहुत्तषुहु. तस्स, उक्कोसेणं तेत्तीसाए पक्खाणं जाव नीससंति वा' जघन्येन मुहूर्तपृथक्त्वस्य-मुहूर्तपृथक्त्वेनेत्यर्थः, उत्कृष्टेन त्रयस्त्रिंशत:-पक्षाणाम्-त्रयस्त्रिंशता पक्षैरितिभावः, वैमानिकाः यावत् आनन्ति वा, प्राणन्ति वा, उच्छ्वसन्ति बा, निःश्वसन्ति वा, वैमानिकदेवानामुत्कृष्टेन त्रयस्त्रिंशत्सागरोपमायुष्कत्वात् त्रयस्त्रिंशत् पक्षाभिधानं बोध्यम् , गौतमः पृच्छति-'सोहम्मदेवाणं भंते ! केवइकालस्स आणमंति वा, जाव नीससंति वा ?' हे भदन्त ! सौधर्मदेवाः ही अधिक होता है, क्योंकि उच्छ्वास-निश्वास की क्रिया दुःख रूप है । इस प्रकार जैसे-जैसे आयु के सागरोपम की वृद्धि होती है, उतने-उतने श्वासोच्छवास के विरह के पक्षों में भी वृद्धि होती जाती है।
इस अभिप्राय से श्रीगौतमस्वामी प्रश्न करते हैं-हे भगवन् ! वैमानिक देव कितने काल में उच्छ्वास-निश्वास लेते हैं ?
श्रीभगवान्-हे गौतम ! जघन्य मुहर्तपृथक्त्व में और उत्कृष्ट तेतीस पखबाडों में वैमानिक देव उच्छ्वास-निश्वास लेते हैं, क्योंकि वैमानिकों की उत्कृष्ट स्थिति तेतीस सागरोपम की हैं, अतएव उनके उच्छ्वास-निश्वास के विरह का काल भी तेतीस पक्ष कहा गया है।
श्रीगौतम-हे भगवन् ! सौधर्मकल्प के देव कितने काल के पश्चात् उच्छ्र. वास-निश्वास लेते हैं ? નિશ્વાસની ક્રિયા દુઃખ રૂપ છે. એ રીતે જેમ જેમ અયુના સાગરોપમની વૃદ્ધિ થાય છે. તેટલા તેટલા શ્વાસોશ્વાસ વિરહના પક્ષેામાં પણ વૃદ્ધિ થાય છે.
આ અભિપ્રાયથી શ્રી ગૌતમ પ્રશ્ન કરે છે- હે ભગવન્! વૈમાનિક દેવ કેટલા કાળમાં ઉચ્છવાસ–નિશ્વાસ લે છે?
શ્રી ભગવાન –હે ગૌતમ ! જઘન્ય મુહૂર્ત પૃથકત્વમાં અને ઉત્કૃષ્ટ તેત્રીસ પખવા. ડીયામાં વિમાનિક દેવ ઉચ્છવાસ-નિવાસ લે છે, કેમકે વૈમાનિકેની ઉત્કૃષ્ટ સ્થિતિ તેત્રીસ સાગરોપમની છે, તેથી જ તેમના ઉછુવાસ નિશ્વાસના વિરહને કાળ પણ તેત્રીસ પક્ષકહેલો છે,
શ્રી ગૌતમસ્વામી - હે ભગવદ્ ! સૌધર્મ કલ્પના દેવ કેટલા કાળ પછી ઉચ્ચા નિશ્વાસ લે છે?
श्री प्रापन सूत्र : 3
| SR No. | 006348 |
| Book Title | Agam 15 Upang 04 Pragnapana Sutra Part 03 Sthanakvasi |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ghasilal Maharaj |
| Publisher | A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti |
| Publication Year | 1977 |
| Total Pages | 955 |
| Language | Sanskrit, Hindi, Gujarati |
| Classification | Book_Devnagari, Agam, Canon, & agam_pragyapana |
| File Size | 62 MB |