________________
મહાપ્રયાણોત્સવ
૬૧
પાર્શ્વનાથની પરંપરાના ગાંગેય શ્રમણ સાથેની પણ સુંદર પ્રશ્નોત્તરી છે. એમાં તો મહાવીરે પોતે જવાબો આપ્યા છે. ગાંગેય એ ચર્ચા દરમિયાન પૂછે છે, ‘‘હે ભગવન્! આ બધું આપ સ્વયં જાણો છો કે અસ્વયં જાણો છો? - સાંભળ્યા સિવાય આ પ્રમાણે જાણો છો કે સાંભળીને જાણો છો?'’
-
આ
ત્યારે મહાવીર જવાબ આપે છે કે, ‘‘હે ગાંગેય ! આ બધું હું સ્વયં જાણું છું. સાંભળીને કે કોઈનું ઉછીનું ઉધાર નથી જાણતો. કેવળજ્ઞાની સર્વ કાળના સર્વભાવ જાણે છે. તેને અનંત જ્ઞાન અને અનંત દર્શન છે. તેના જ્ઞાનદર્શનને કોઈ જાતનું આવરણ નથી. ’' વર્ષો ઉપર વર્ષો વીતે છે. ધર્મોપદેશ ચાલે છે, દીક્ષાઓ લેવાતી રહે છે, જુદાં જુદાં સ્થળે ચાતુર્માસ થતા રહે છે. દરમિયાન ગૌતમ સ્વામીનો ખૂબ વિકાસ થાય છે. તેમની પાસે પણ અનેક લોકો દીક્ષા લે છે. ઘણી વાર તો એવું થતું કે હમણાં જ જે લોકોને ગૌતમે દીક્ષા આપી હોય, તેમને શુભ ભાવનાથી કેવળજ્ઞાન પ્રાપ્ત થઈ જાય, જ્યારે ગૌતમને પોતાને હજુ કેવળજ્ઞાન થયું નહોતું. આથી, એમને ભારે દુ: ખ થતું. પૂર્વજન્મોનું કયું કર્મ નડી રહ્યું છે એ એમને સમજાતું નહીં. કદી કદી તો સાવ નિરાશ પણ થઈ જતા કે આ ભવમાં હું સિદ્ધ જ નહીં થાઉં કે શું? મહાવીર સ્વામી શિષ્યના ચિત્તમાં ચાલતા આ તુમુલ સંગ્રામથી અજાણ્યા તો કેમ જ હોય? એક વખતે કહે છે, ‘‘ગૌતમ ઘણા લાંબા કાળથી તું મારી સેવા કરે છે. તું મને જ અનુસરે છે અને મને જ અનુકૂળ થઈને વર્તે છે. ગૌતમ ! તુરતના દેવભવમાં અને તુરતના મનુષ્યભવમાં તારી સાથે મારો સંબંધ છે. વધારે તો શું પણ શરીરનો નાશ થયા પછી આપણે બંને સરખા, એક પ્રયોજનવાળા તથા વિશેષતા અને ભેદરહિત સિદ્ધ થઈશું.’
