________________
૩૯૨
શ્રી અધ્યાત્મસાર ગ્રન્થ આ જ રીતે કર્મ કરેલા ભેદોને અજ્ઞાની માણસ આત્મામાં જ માની લેવાની મૂર્ખાઈ કરી બેસે છે.
પણ કર્મ જુદા છે. તેથી કાંઈ આત્મા જુદો ન જ પડી જાય. માટે આત્મા એક જ છે. એના કાંઈ નારકાત્મા, દેવાત્મા, પુરુષાત્મા, સ્ત્રી આત્મા, દેવદત્તાત્મા, યજ્ઞદત્તાત્મા એવા અનેક ભેદ ન પડી શકે. [६९५] उपाधिकर्मजो नास्ति व्यवहारस्त्वकर्मणः ।
इत्यागमवचो लुप्त-मात्मवैरुप्यवादिना ॥१८॥
જેઓ આત્મામાં અનેકરૂપતા (વિવિધરૂપતા) માને છે તેમણે તે આ આચારાંગસૂત્રના વચનને પણ લેપ કર્યો કે “વસો નસ્થિ” અર્થાત્ કર્મમુક્ત (અકર્મ) આત્માને ઉપાધિરૂપ કર્મથી ઉત્પન્ન થતો દેવમનુષ્યાદિ વ્યવહાર હેતું નથી.
નિશ્ચયદષ્ટિએ તે આત્મા કર્મ વિનાને–અકર્મ છે. એને કર્મભનિત વ્યવહાર સંભવી શકે નહિ. [६९६] एकक्षेत्रस्थितोऽप्येति नाऽऽत्मा कर्मगुणान्वयम् ।
तथाभव्यस्वभावत्वा-च्छुद्धो धर्मास्तिकायवत् ॥१९॥
જે આકાશપ્રદેશમાં કર્મ પરમાણુ છે તે જ આકાશપ્રદેશમાં આત્મા પણ છે. છતાં કર્મથી ઉત્પન્ન થતાં તે તે રૂપાદિ, ગત્યાદિ (જન્ય ધર્મો)નું સ્વરૂપ તે આત્મા પ્રાપ્ત કરતો નથી. કેમકે પિતાના સ્વરૂપમાંથી બીજાના સ્વરૂપમાં જવાને તેને સ્વભાવ જ નથી. આથી જ ધર્માસ્તિકાયની
