________________
૩૯૦
શ્રી અધ્યાત્મસાર ગ્રન્થ
બીજા બધા આત્માઓથી પણ ચૈતન્યરૂપ પર સામાન્ય (શુદ્ધ સંગ્રહનય)થી અભિન્ન જ છે.
તે તે કર્મના કારણે એક જ આત્માને જુદા જુદે આત્મા જે માનવામાં આવે છે એ મન્તવ્ય તે (વ્યવહાર નયની) કેવળ બ્રાન્તિ છે. અજ્ઞાનનું નર્યું તોફાન છે. [६९०] मन्यते व्यवहारस्तु भूतग्रामादिभेदतः ।
जन्मादेश्व व्यवस्थातो, मिथो नानात्वमात्मनाम् ॥१३॥
વ્યવહારનય એક જ આત્માને અનેક રૂપે જુએ છે અર્થાત્ (૧) એક ઈન્દ્રિય આદિવાળા જીના તે તે સમૂહના ૧૪ પ્રકાર પાડીને (૨) ૪ ગતિ, ૬ કાય, પ ઈન્દ્રિય આદિ પ્રકારે પાડીને (૩) તથા જન્મ મરણાદિની વ્યવસ્થા કરીને તે વ્યવહાર નય એક જ આત્માને અનેક (અનંત) રૂપે માને છે.
[६९१] न चैतन्निश्चये युक्तं भूतग्रामो यतोऽखिलः ।
नामकर्मप्रकृतिजः स्वभावो नात्मनः पुनः ॥१४॥
નિશ્ચયનયને વ્યવહારનું તે કથન માન્ય નથી. તેનું કહેવું છે એ જ છે કે જે ભૂતગ્રામ આદિના ભેદથી એક જ આત્માના અનંત ભેદ પાડ્યા તે ભૂતગ્રામાદિ તો નામકર્મની પ્રકૃતિઓથી ઉત્પન્ન થએલે કર્મને સ્વભાવ છે. આત્માને એ સ્વભાવ જ નથી તે પછી બીજાના સ્વભાવથી આત્મામાં કઈ ભેદ પડી શકે જ શી રીતે ? માટે શુદ્ધાત્મા તે એક જ છે.
