________________
સ્વામી વિવેકાનંદ
૯૭
માટે વ્યવસ્થા કરી. બોસ્ટનથી શિકાગોની ટિકિટ કઢાવી આપી. ટ્રેઈન મેડી પહોંચી. ક્યાં જવું તેની ખબર ન હતી. કેઈ માર્ગ બતાવે નહિ. રાત્રે સ્ટેશન પર પડી રહ્યા. સવારે ઊઠયા. શહેરમાં ભમ્યા પણ કોઈ મદદ કરે નહિ. અને થાકીને રસ્તા પર બેસી ગયા. પણ ઈશ્વરને સંત હતો જ કે આ સંન્યાસીએ વિશ્વધર્મ પરિષદમાં જવું. એક ભલી બાઈ મળી. તેણે તેમને ઘરમાં લાવ્યા. ત્યાં સ્નાન કર્યું અને છેવટે પરિષદમાં તેઓ હાજર થયા. જુદા જુદા ધર્મના પ્રતિનિધિઓ વચ્ચે સ્થાન લીધું. ભારતમાંથી બ્રહ્મોસમાજના પ્રતાપચંદ મઝુમદાર હતા, થિયેસેફિસ્ટ ચક્રવતી હતા, બુદ્ધ ધર્મને ધરમપાલ હતા, જેના ધર્મના વીરચંદ રાઘવજી ગાંધી હતા અને એ બધાની વચ્ચે, કોઈને પ્રતિનિધિ નહિ એવો આ યુવાન સંન્યાસી હતા. અને શું થયું ? રોમા રોલાંના શબ્દોમાં કહું તે :
“ The unknown of yesterday, the beggar, the man despised for his colour by a world, wherein the dregs of more than half a dozen of the peoples of the world meet, at first glance, was to impose his sovereign genius.”—“દુનિયાના અરધા દેશોના લેકેને ઉતાર જ્યાં ભેગા થાય છે અને જ્યાં કાળા રંગ સામે સૂગ છે એવા આ સ્થળમાં ગઈ કાલ સુધી જેને કઈ જાણતું નહોતું એ એક ભિક્ષુક, ચામડીના રંગના કારણે તિરસ્કૃત એવા આ માનવી પોતાની તેજસ્વી પ્રતિભા વડે પરિષદમાં એકઠા થયેલા લોકોને પ્રથમ દર્શને જ અભિભૂત કરવાને હતા, આંજી નાખવાને હતા.” '. આવી મહાન પરિષદ સમક્ષ પ્રથમ વાર તેણે બોલવાનું હતું. અંતરમાં ખળભળાટ હતો. એક પછી એક પ્રતિનિધિ ઊઠી, પોતાની ઓળખાણ આપે અને વિદ્વત્તાભર્યું ભાષણ કરે. આમ, લગભગ આખો દિવસ વીતી ગયો અને અંતે આ સંન્યાસી ઊડ્યો. તેણે કઈ તેયારી કરી ન હતી. કોઈ ભાષણ લખ્યું ન હતું, પણ “Hardly had he pronounced the very simple Opening words Sisters and Brothers of America' hundreds arose in their seats and applauded.”- ““અમેરિકાનાં ભાઈઓ અને બહેને” એટલા જ શબ્દ તેણે ઉચ્ચાર્યા કે તરત જ સેંકડો સભાજને પિતાની બેઠક ઉપરથી ઊભા થઈ ગયા, અને તેને વધાવી લીધો.” ત. અ. ૭
