________________
:: ૪૬ :
જીવન અને દર્શન
કેટલા? આજકાલ પેાતાની લાયકાતના વિચાર કર્યા વિના સત્તાની પડાપડી માટે જે દોડાદોડ કરે છે, એવુ જ આ ક્લેશમય પિરણામ છે. સૌને સત્તા જોઈએ છે, શક્તિના કે સંયમના વિચાર કેાઈનેય કરવા નથી. જ્યાં સત્તાની જ ભૂખ જાગે ત્યાં કેવું કારમુ પરિણામ આવે, તેનેા.જ અહિ વિચાર કરવાના છે. જે સમયે શ્રીરામ પોતાના કર્તવ્યની વિચારણા કરી રહ્યા છે, તે જ પ્રસંગે કૈકયી પાતાના તુચ્છ સ્વાના વિચાર કરે છે. શ્રી દશરથજી પણ આજે આનંદમાં છે, પેાતાના લાયક પુત્રના રાજ્યાભિષેક થવાના છે. પોતે આજ દિવસ સુધી ઉપાડેલી રાજ્ય પૂરા પોતાના યોગ્ય ઉત્તરાધિકારીને ખાંધે મૂકાય છે, એની ખુશાલીમાં એ મનમાં મલકાય છે, પોતે મુક્ત અને છે અને યાગ્યના હાથમાં રાજ્યનો દ્વાર સોંપાય છે. રાજ્યની દૃષ્ટિએ જીવનના આ છેલ્લા પ્રસંગ શાન્તિથી પતી જાય તા પાતે હુવે જીવનના ઉત્તરાર્ધમાં કઈક આત્મસાધના કરી શકે, એમ એ ભાને છે. એટલે જ એ સુંદર વસ્ત્ર પહેરી મહેલમાંથી બહાર નીકળવા જાય છે. ત્યાં બારણામાં જ કૈકયી આવી ઊભાં રહ્યાં. આ ચતુર સ્ત્રીએ આજે સાળે શણગાર સજ્યા છે. માણસને મત્ત બનાવી દે એવા એના શંગાર છે. સ્વાર્થની મદિરાથી એની મસ્ત આંખો ઘૂસી રહી છે. આકષઁણુ વૃદ્ધ ઉપર પણ શુ કામ કરે છે તે તમે વિચારી જોજો. જ્ઞાનીઓ કહે છે કે, પ્રલાલનકારી પદાર્થાથી દૂર રહેા. એના મારકણા સ્વભાવ જતા નથી, ઝેર તે ઝેર છે. તે વૃદ્ધનેય મારે ને યુવાનનેય મારે, ભણેલાનેય મારે અને અભણનેય મારે. જે ખાય તે મરે! ઘણા કહે છે ને કે
