________________
યતિલક્ષણ સમુચ્ચય પ્રકરણ
૨૩
ગાથા-૯
વિશેષાર્થ- સીકામાં નિક્ષેપ આદિ-સીકું એ દોરાથી બનાવેલો પાત્ર રાખવાનો આધાર વિશેષ છે. આજે પણ ગામડાઓમાં સીકા જોવામાં આવે છે. પૂર્વે પ્રસ્તુત ગ્રંથકારના સમયે) સાધુઓ આવા સીકામાં પાત્રાઓને બાંધીને રાખતા હતા.
ગાથામાં રહેલા મારિ શબ્દથી યુક્તિલેપથી પાત્રલેપ કરવો વગેરે સમજવું. લેપના ખંજન, તજાત અને યુક્તિ એમ ત્રણ પ્રકાર છે. ગાડાની મળીનો પાત્રલેપ કરવો એ ખંજનલેપ. ગૃહસ્થના તેલ વગેરે સ્નિગ્ધ પદાર્થ ભરવાના વાસણ ઉપર ચીકાસમાં લાગેલી ઘટ્ટ બની ગયેલી મળીથી પાત્રલેપ કરવો તે તજ્જાતલપ છે. પત્થર વગેરેના ટુકડાઓનું ચૂર્ણ કરીને તેમાં તેલ વગેરે મેળવીને બનાવેલો લેપ યુક્તિલપ છે. આ લેપનો સંનિધિ કરવો પડે (= રાતે રાખવો પડે) માટે તેનો નિષેધ કરેલો છે. આમ છતાં આચરણથી યુક્તિ લેપથી પાત્રલેપ કરવામાં આવે છે. આ પર્યુષણાદિ તિથિ પરાવર્ત- પૂર્વે પર્યુષણની આરાધના ભાદરવા સુદ પાંચમના થતી હતી. પૂજ્ય કોલિકસૂરિથી ભાદરવા સુદ ચોથના થાય છે. ગાથામાં રહેલા આદિ શબ્દથી ચોમાસી સમજવી. પૂર્વે ચોમાસી પર્વની આરાધના પૂનમના થતી હતી, પણ ચોમાસી પ્રતિક્રમણ પછી પચાસમા દિવસે સાંવત્સરિક પ્રતિક્રમણ થવું જોઈએ એવો નિયમ હોવાથી, જ્યારથી પર્યુષણ પર્વની આરાધના ભાદરવા સુદ ચોથના થઈ, ત્યારથી ચોમાસી પર્વની આરાધના ચૌદશના થાય છે. આ બંને વિગત સારી રીતે પ્રસિદ્ધ છે.
ભોજનવિધિમાં ફેરફાર - આ પણ સાધુઓમાં પ્રસિદ્ધ છે. પૂર્વે સાધુઓ ભાત વગેરે બધી વસ્તુઓ એક જ પાત્રમાં રાખીને ભોજન કરતા હતા. હમણાં અલગ અલગ પાત્રમાં રાખીને ભોજન કરવામાં આવે છે. ભોજન વિધિમાં આવા અનેક ફેરફારો વર્તમાનમાં સાધુઓમાં પ્રસિદ્ધ છે.
ગાથામાં રહેલા ગરિ શબ્દથી દશવૈકાલિક સૂત્રનું જીવનચકાય નામનું ચોથું અધ્યયન ભણી લે તો વડી દીક્ષા અપાય છે વગેરે સમજવું. આવા પ્રકારનું વિવિધ બીજું પણ ગીતાર્થ સંમત આશીર્ણ પ્રમાણભૂત છે એમ સમજવું.
