________________
તા. ૨૮-૭-૯૪, ગુરુવાર.
અનંત ઉપકારી, અનંત જ્ઞાની શ્રી તીર્થંકર પરમાત્મા સુખના સાધનરૂપ ધર્મતીર્થની સ્થાપના કરે છે. દીનદુઃખીઓની અનુકંપાનાં પાંચ કાર્યો નિઃસ્વાર્થદયાબુદ્ધિથી કરવાં જોઈએ:
જીવોને જે દુઃખ આવે છે તે દુઃખનું મૂળ કારણ તેઓ બાહ્ય નિમિત્તોને સમજતા હોય છે, પણ ખરેખર તો તેમાં તેમના દ્વારા પૂર્વે કરાયેલાં અશુભ કર્મો જ કારણ છે. દીન-દુઃખી-અનાથ-લૂલા-લંગડા જે પણ આપત્તિથી ઘેરાયેલા છે, તેઓના હાથે ભૂતકાળમાં જોરદાર અશુભ કર્મો બંધાયેલાં છે, અને તેના ફળરૂપે જ આવી તકલીફો આવે છે. આવા જીવોનું વર્તમાન જો ખુશનસીબ હોય, અને તેઓ જીવનમાં ધર્મ પામીને સદ્ગણો આદિ કેળવે, તો ભલે ગમે તેટલાં દુઃખો-આપત્તિઓ આવી હોય, પણ ધર્મના કારણે તેમનું જીવન સાર્થક છે. પરંતુ જેઓ સ્વયં ધર્મ પામ્યા નથી, જેમનું જીવન પાપમય છે અને સાથે ગુણહીન છે, આવા જીવો ભૂતકાળનાં અનેક પ્રકારનાં પાપકર્મોથી વર્તમાનમાં દુઃખી છે, વળી અત્યારના પાપમય જીવનથી પરંપરાએ પણ દુ:ખો જ પામ્યા કરશે. આવા જીવો પ્રત્યે માત્ર કરુણા-દયા જ કરી શકાય છે. દુઃખી પણ જો ધર્માત્મા હોય તો બહુમાન-ભક્તિ કરાય છે; પણ જે ગુણિયલ-સદાચારી નથી, તેઓ બહુમાનને યોગ્ય નથી, તે તો માત્ર દયાને જ પાત્ર
અનુકંપાદાનમાં કરવા લાયક પાંચ કાર્યો છે. (૧) અન્નદાન, (૨) વસ્ત્રદાન, (૩) ઔષધદાન, (૪) આશ્રયદાન અને (૫) આજીવિકાદાન.
(૧) ભૂખ્યા-તરસ્યા માણસને ભોજન-પાણી વગેરે આપવું તે અન્નપાનદાનમાં આવશે. (૨) ગરીબ નિર્વસ્ત્ર હોય તેને દેહ ઢાંકવા વસ્ત્ર આપવાં તે વસ્ત્રદાનમાં આવશે. (૩) માંદાને ઔષધ આદિ આપવું તે ઔષધદાન. (૪) નિરાશ્રિતને ઘર
લોકોત્તર દાનધર્મ “અનુકંપા
