________________
શ્રી વીતરાગ સ્તોત્ર-સાતમો પ્રકાશ
૭૮
જગત્કર્તૃત્વ નિરાસ
અમારે પણ સંમત છે. કારણ કે, નટ-અમારા, સર્વજ્ઞા:-ઇશ્વર સર્વજ્ઞ સતિ છે.. અમારા સર્વજ્ઞ ઇશ્વરોમાં કેટલાક, મુક્તા:-સર્વ કર્મોથી મુક્ત છે, કાયાથી રહિત છે, અને કેટલાક, યકૃતોપ-કાયાને ધારણ કરનારા પણ છે.
પૂર્વપક્ષ–આ પ્રમાણે યુક્તિસિદ્ધ વચનોથી નિરુત્તર થયેલો અન્ય જાણે સ્વીકાર કરવાની ઇચ્છાવાળો હોય તેમ આચાર્યને કહે છે કે – હે ભગવન્! સારું આપનું આ વચને વિસંવાદ વિના સુંદર છે. આ જ અર્થને અમારી જાતિના પણ કહે છે–“આથી જ જગતનો જન્મ-વિનાશનો આડંબર ઘટી શકે તેવો નથી તેમ જોઇને નીતિ રહસ્યના જાણકારો વડે જગત ક્યારેય આવું કહેવાયું નથી.”, આથી અહીં આ રહસ્ય છે કે-અમારા ભગવાન જગતનું સર્જન કરતા નથી, કિંતુ વિશિષ્ટ જ્ઞાનના બળથી સંપૂર્ણ વિશ્વના સ્વરૂપને જાણે છે. ' '
ઉત્તર પક્ષમાં આચાર્ય કહે છે–
અહો ! સારું, તું સાચે જ બુદ્ધિમાન છે. તેથી જો પૃથ્વી અને પર્વત વગેરે સઘળાય ચર-અચર ભાવોમાં પોતાના આતમાં જ્ઞાતાપણું (=સર્વ પદાર્થોને જાણવું) એ જ કર્તાપણું છે, એમ તને સંમત હોય તો અમને તો આ સુતરાં સંમત છે. કારણ કે અમારા આત પણ નિર્મલ કેવલજ્ઞાનરૂપ દર્પણમાં પ્રતિબિંબિત થયેલા વિશ્વના સઘળા સ્વરૂપને જોનારા હોવાથી સર્વજ્ઞ ભગવાન છે. ભવરૂપ બીજના અંકુર જનક રાગાદિનો અત્યંત અભાવ હોવાથી મુક્ત છે, અને તેવા પ્રકારના ભવોમગ્રાહી ચાર કર્મોની પરતંત્રતાથી કેટલાક કાળ સુધી કાયાને ધારણ કરનારા છે. આ પ્રમાણે કંઇ અસંગત નથી. (૭)
આ પ્રમાણે બીજાઓને ભગવાનના અનુગ્રહથી ઉઘડતા નિર્મલ વિવેકવાળા અને રવીકારમાં તત્પર કરીને આ વિષયને પ્રસ્તુત વીતરાગસ્તવમાં યોજના કરતા સુતિકાર કહે છે
सृष्टिवादकुहेवाक-मुन्मुच्येत्यप्रमाणकम् ।
त्वच्छासने रमन्ते ते, येषां नाथ ! प्रसीदसि ॥८॥ ૮) અન્વય સહિત શબ્દાર્થ –
