Sutra Samvedana Part 01

SR No.: 005835
Original Sutra Author: N/A
Author: Prashamitashreeji
Publisher: Sanmarg Prakashan
Publication Year: 2008
Total Pages: 244
Language: Gujarati
Classification: Book_Gujarati
File Size: 13 MB

Page 47

૨૦
.
સૂત્ર સંવેદના
ટૂંકમાં, સિદ્ધપરમાત્માઓ અવિનાશી એવા અનંત સુખને ધારણ કરનારા હોવાથી ભવ્ય આત્માઓને અતિશય પ્રમોદ ઉત્પન્ન કરનારા છે અને એ રીતે ભવ્ય આત્માના તેઓ અત્યંત ઉપકારક હોવાથી નમસ્કરણીય છે. વળી, ભવ્યજીવો માટે આત્મ-વિશુદ્ધિનો અંતિમ આદર્શ તેઓ છે. શ્રી અરિહંતભગવંતો પણ નિર્વાણ પછી સિદ્ધાવસ્થાને પ્રાપ્ત કરે છે.
જિજ્ઞાસા ? અરિહંતભગવંતોનું પણ અંતિમ લક્ષ્ય સિદ્ધ અવસ્થા છે. તો જે મુખ્ય હોય તેને પહેલા નમસ્કાર કરવો જોઈએ એવા ન્યાય પ્રમાણે સિદ્ધને. પહેલા નમસ્કાર કરવો જોઈએ. કારણ કે, સિદ્ધો સર્વથા કર્મથી મુક્ત હોવાથી કૃતકૃત્ય છે. તો પછી પહેલાં અરિહંતભગવંતને શા માટે નમસ્કાર કર્યો ?
તૃપ્તિ તેનું કારણ એ છે કે, જગતના દરેક પ્રાણી ઉપર અરિહંતભગવંતોનો અલૌકિક ઉપકાર છે. તેઓ તીર્થને પ્રવર્તાવી મોક્ષનો માર્ગ બતાવવા સ્વરૂપ મહાન ઉપકાર કરે છે. વળી, સિદ્ધના આત્માઓ પણ અરિહંતના ઉપદેશથી જ ચારિત્રનો સ્વીકાર કરી, કર્મરહિત બને છે અને સિદ્ધિગતિને પ્રાપ્ત કરે છે તથા અરિહંતોના ઉપદેશ દ્વારા જ સિદ્ધો ઓળખી શકાય છે. તેથી પ્રથમ અરિહંત ભગવંતોને નમસ્કાર અને ત્યાર પછી સિદ્ધભગવંતોને નમસ્કાર કરવો યોગ્ય છે.
વળી, વ્યવહારનયની અપેક્ષાએ પહેલા અરિહંતનો નંબર આવે છે. પછી સિદ્ધનો અને નિશ્ચયનયની અપેક્ષાએ પહેલા સિદ્ધ પછી અરિહંત છે. તો પણ સાધના કરનાર વ્યવહાર સ્વીકારીને નિશ્ચય સુધી પહોંચવાનું છે, માટે અહીં પ્રથમ અરિહંત પદને સ્થાન આપ્યું છે. '
જિજ્ઞાસા : જો આ રીતે સિદ્ધો અરિહંતના ઉપદેશ દ્વારા જણાય છે, તેથી પ્રથમ અરિહંતને નમસ્કાર કરવાનું કહ્યું, તો અત્યારના કાળમાં આચાર્યના ઉપદેશ દ્વારા અરિહંત જણાય છે. તો શું આચાર્યને પ્રથમ નમસ્કાર કરવો ?
તૃપ્તિઃ આચાયોમાં ઉપદેશ આપવાનું સામર્થ્ય અરિહંતના ઉપદેશમાંથી જ આવે છે. આચાર્યો સ્વતંત્ર રીતે અર્થને જણાવતા નથી, તેથી પરમાર્થથી તો અરિહંતો જ સર્વ અર્થોને જણાવનારા છે. વળી, આચાર્ય વગેરે તો અરિહંતની પર્ષદારૂપ છે, માટે આચાર્યને નમસ્કાર કરી, અરિહંતભગવંતને નમસ્કાર કરવો યોગ્ય નથી. કોઈપણ માણસ પર્ષદાને પ્રણામ કરી પછી રાજાને પ્રણામ કરતો નથી. તેથી પ્રથમ અરિહંતભગવંતને જ નમસ્કાર કરવો યોગ્ય છે.