________________
૧૮
સૂત્ર સંવેદના
જિજ્ઞાસા : જ્યાં એક સિદ્ધનો આત્મા હોય ત્યાં બીજા અનંતા સિદ્ધો કઈ રીતે સમાઈ શકે ?
તૃપ્તિ : જેમ એક રૂમમાં એક દીવો કે લાઈટ હોય તે જ રૂમમાં હજારો દીવા કે લાઈટ કરવામાં આવે તો તેનો પ્રકાશ પણ એ જ રૂમમાં સમાઈ જાય છે. તેમ સિદ્ધ ભગવંતના આત્માઓને શરીરાદિ પુદ્ગલ ન હોવાથી એકબીજાના આત્મપ્રદેશો એકબીજામાં સમાઈ જાય છે.
અઢી દ્વીપ પ્રમાણ ૪૫ લાખ યોજનની લંબાઈ-પહોળાઈ ધરાવતી તથા બરાબર તેની જ ઉપ૨ આવેલી સિદ્ધશિલાનો કોઈપણ ભાગ એવો નથી, જ્યાં અનંતા સિદ્ધો ન હોય.
જિજ્ઞાસા : અઢી દ્વીપમાં ૧૫ કર્મભૂમિમાંથી જ જીવ સિદ્ધ થઈ શકે છે. તેથી તે સિવાયના ભાગમાં અથવા લવણસમુદ્ર વગેરે સમુદ્રની ઉપરના ભાગમાં આવેલા સિદ્ધશિલાના ભાગમાં અનંતા સિદ્ધો કેવી રીતે આવી શકે ?
તૃપ્તિ : આમ તો ૧૫ કર્મભૂમિમાંથી જ જીવ સિદ્ધિગતિમાં જાય એ રાજમાર્ગ અથવા સામાન્ય વિધાન છે. પરંતુ ક્યારેક કોઈક દેવ કોઈક આત્માનું અપહરણ કરે અથવા પોતાના અપકાર કે ઉપકારનો બદલો વાળવા કોઈક સાધકજીવને અન્ય ભૂમિમાં મૂકે, કે લવણ સમુદ્રની ભૂમિ પર લઈ જાય ત્યારે તે જીવ ત્યાં રહીને, વિશુદ્ધ અધ્યવસાયમાં રમતો, શુક્લધ્યાનને પ્રાપ્ત કરી, શ્રેણી માંડી, કર્મોનો ક્ષય કરી, આયુષ્ય પૂર્ણ કરે તો ત્યાંથી સીધો ઊંચે ચડી એ જ આકાશ પ્રદેશની શ્રેણીથી અસ્પૃશ્ય ગતિએ મોક્ષમાં જાય છે, ત્યારે તે ભૂમિની જ ઉપર રહેલી સિદ્ધશિલાના ભાગ પર તે જીવ સ્થિર થાય છે. અનંતકાળની દૃષ્ટિએ વિચારીએ તો આવું અનંતીવા૨ થવાની સંભાવના છે. આથી કર્મભૂમિ સિવાયના સ્થાનમાં પણ અનંતા સિદ્ધો હોઈ શકે છે.
સિદ્ધના આઠ ગુણોનું વર્ણન :
આઠ કર્મનો ક્ષય થવાથી સિદ્ધો આઠ ગુણથી યુક્ત બને છે.
૧. જ્ઞાનાવરણીયકર્મના ક્ષયથી અનંતજ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે. તેના દ્વારા તેઓ ત્રણે કાળના ચરાચર જગતને, રૂપી-અરૂપી પદાર્થોને તથા તેના સર્વ પર્યાયોને હાથમાં રહેલા આમળાની જેમ વિશેષ પ્રકારે જાણી શકે છે.