________________
૧૫
શ્રી નમસ્કાર મહામંત્ર
સંસારીને તે ક્ષણવર્તી દુઃખની હળવાશરૂપ સુખ મળે અને ક્યારેક ઇચ્છાપૂર્તિ ન થાય તો દુઃખમાં વધારો પણ થાય છે. પરંતુ સિદ્ધના જીવોને આવી કોઈ મોહષ્કૃત ઈચ્છા નથી. ઇચ્છા એ મોહથી થયેલો વિકાર છે. અનિચ્છા એ આત્માનો સ્વભાવ છે. તેથી સિદ્ધના આત્માને આવી ઇચ્છાથી થયેલું કોઈ આકુળવ્યાકુળતાનું દુ:ખ નથી, માત્ર નિરાકુળ શુદ્ધ ચેતના છે. સ્થિરભાવ યુક્ત આ ચેતના તેમને અનંત કાળ સુધી અનંતું સુખ અને સ્વાભાવિક આનંદ આપે છે. આવા તેમના સુખની તુલના કોઈ સંસારી સુખ સાથે થઈ શકે તેમ નથી.
સિદ્ધ અવસ્થાનું સુખ તે સંપૂર્ણ કર્મરોગના નાશથી થયેલું નિરોગી અવસ્થાનું સુખ છે. જ્યારે સંસારીઓએ માની લીધેલું સુખ તે કર્મરોગથી થયેલું પૌદ્ગલિક સુખ છે. આ સંસારી જીવોના સુખને શાસ્ત્રકારોએ ખસના દર્દીને ખણજથી જેવું સુખ થાય તેવા સુખ સાથે સ૨ખાવ્યું છે. જેમ ખસ થયેલા દર્દીને જ્યારે ચળ ઊઠે છે ત્યારે તેને ખણવાનું મન થાય છે. આ ખણજ તેને ખૂબ મીઠી લાગે છે. તેથી તે ખણવાની ક્રિયા કર્યા કરે છે. ખણ્યા પછી તેને બળતરા થાય છે અને વધુ ચળ ઊપડે છે તો પણ તે ખણવાનું છોડી શકતો નથી. તે જ રીતે સંસારી જીવોને મોહનીયકર્મરૂપ (ખરજવું) કણ્ડુ લાગુ પડેલો છે. આ મોહનીયાદિ કર્મને કારણે સંસારી જીવને નિતં નવી નવી ઇચ્છાઓ રૂપી ચળ ઊભી થાય છે. પછી તે ઈચ્છાઓને પૂરી કરવા શક્ય તેટલા પ્રયત્નો કરે છે. તેમાં તેને શ્રમ પડે છે, વ્યથા થાય છે, તે વિહ્વળ પણ બને છે, આ બધાં દુઃખોના અંતે ઈચ્છા પૂરી થાય છે.ત્યારે તે આનંદમાં આવી જાય છે અને મને સુખ મળ્યું તેમ સંતોષ માને છે. વાસ્તવમાં આ સુખ ન હતું, માત્ર ઈચ્છા, વ્યથાના નાશરૂપ ક્ષણિક દુઃખનો પ્રતિકાર હતો. પરંતુ મોહનીયકર્મની પ્રબળતા સંસારી જીવને એ સમજવા જ દેતી નથી કે પેદા થયેલા આ ઈચ્છાદિ તે રોગો છે. તેને કારણે આત્મા સાચા સુખને કદી માણી શકતો જ નથી. જ્યારે સિદ્ધભગવંતોએ તો માત્ર મોહનીયકર્મનો જ નહિ, પરંતુ સર્વ કર્મરૂપ રોગનો નાશ કર્યો છે. તેથી તેમને આવું ક્ષણિક, દુ:ખ મિશ્રિત અને માત્ર કાલ્પનિક સુખ નથી, પરંતુ તેમને તો નિરંતર, દુઃખના અભાવવાળું, વાસ્તવિક, એકાંતિક અને આત્યંતિક અનંત સુખ પ્રાપ્ત થયેલ છે.
જેનો મોહ નબળો પડ્યો છે તેવા યોગી પુરુષો આવા સુખનો આંશિક અનુભવ કરી શકે છે અને તેથી સાચા અર્થમાં આવા યોગીઓ જ સિદ્ધપ૨માત્માને સમજીને ભજી શકે છે, બીજા નહિ. ‘હા' યોગી થવાની