________________
સૂત્ર સંવેદના
.
નમો સિદ્ધા'2 - સિદ્ધભગવંતોને નમસ્કાર થાઓ.
આ પદમાં પ્રથમ “નમો' પદનો અર્થ આપણે પ્રથમ અધ્યયનમાં વિચારી ગયા છીએ. “સિદ્ધાણં' પદનો અર્થ સિદ્ધભગવંતોને” એ પ્રમાણે થાય છે. સિદ્ધ તેને કહેવાય જેને જન્મ લેવાનો નથી, મૃત્યુ આવવાનું નથી. જેને શરીર કે કર્મનું કોઈ બંધન નડતું નથી. શરીર નથી માટે રોગ કે શોક નથી, કર્મ નથી માટે કોઈ પ્રકારની આધિ, વ્યાધિ કે ઉપાધિ નથી. ટૂંકમાં કોઈપણ પ્રકારનું દુઃખ જેને નથી અને જેઓ મહાઆનંદરૂ૫, મહાઉત્સવ સ્વરૂપ, મહાકલ્યાણરૂપ નિરૂપમ સુખને જેઓ પામી ગયા છે, તે સિદ્ધ કહેવાય છે.
શ્રી ભદ્રબાહુસ્વામીએ જણાવ્યું છે કે, સર્વ દુઃખોથી ઉત્તીર્ણ, જન્મ-જરા-મરણનાં બંધનથી મુક્ત સિદ્ધો શાશ્વત અને અવ્યાબાધ સુખનો અનુભવ કરે છે.
સિદ્ધપરમાત્મા વીતરાગતા આદિ ગુણોવાળા તો છે જ, પણ તદુપરાંત તેઓ સર્વ કર્મથી રહિત અને શરીરથી પણ રહિત અકર્મા અને અશરીરી છે. તેઓ સંસારના તમામ ભાવો અને તમામ પ્રવૃત્તિથી પર, માત્ર ચૈતન્ય સ્વરૂપ છે. તેમની ચેતના નિરાકુળ અને સ્થિર પરિણામવાળી હોય છે. આ નિરાકુળ અને સ્થિર ચેતના જ તેમને અનંત સુખ આપે છે. સંસારી અને સિદ્ધાત્માના સુખની તુલનાઃ
સંસારી જીવોને જે પણ સુખો પ્રાપ્ત થાય છે, તે પરાધીન છે. તેમાં પુણ્યની, પદગલની અને પરવ્યક્તિની અપેક્ષાઓ રહે છે અને તે પણ ઈચ્છા-ઉત્સુકતારૂપ દુઃખ પછી પ્રાપ્ત થાય છે. પહેલા તે તે વસ્તુની ઈચ્છા થાય. તેનાથી સંસારી જીવોની ચેતના આકુળ-વ્યાકુળ થાય. ત્યારપછી જો પુણ્ય હોય તો જીવને તે વસ્તુ મળે છે અને મળે ત્યારે ઈચ્છાની પૂર્તિ થવાથી દુઃખ હળવું થાય છે. આ દુઃખની હળવાશ થોડો સમય સુખરૂપ લાગે પણ વળી પાછી નવી ઈચ્છા ઉત્પન્ન થાય, ઇચ્છાની પૂર્તિ ના થાય ત્યાં સુધી દુઃખ થાય, વળી વસ્તુ મળે એટલે થોડો સમય સુખ લાગે.. આ રીતે ઉત્સુકતા અને પરપદાર્થવિષયક ઈચ્છાની પૂર્તિથી 12. આ બીજું પદ બીજા અધ્યયન રૂ૫ છે. તેમાં “નમો’ અને ‘સિદ્ધાણં' એમ બે પદો તથા કુલ
પાંચ અક્ષરો છે. 13. નિOિ(ચ્છિ)ત્ર-સબૂકુવા, ના-નર-મરણ-વંથ-વિમુવII વ્યાસાર્દ સુવું, મનુવંતિ સાથે સિદ્ધી || ૧૮૮ ||
(આ.નિ.)