________________
શ્રી નમસ્કાર મહામંત્ર
જેઓ ભાવથી અરિહંતભગવંતોને નમસ્કાર કરે છે, તેઓ તીર્થંકરનામકર્મ આદિ વિશિષ્ટ પુણ્યકર્મ બાંધે છે અને બંધાયેલાં પાપકર્મને શિથિલ કરે છે તેથી બંધાયેલાં પાપકર્મ વિશેષ પ્રકારે કદર્થના કરી શકતાં નથી.
૧૩
‘નમો અરિહંતાણં' એ પદમાં ‘અરિહંતોને' એમ બહુવચનનો પ્રયોગ કરવામાં આવ્યો છે. અરિહંત એક જ છે અર્થાત્ ઈશ્વર એક જ છે, એવું જે માને છે, તેના મતનું ખંડન કરવા માટે આવો બહુવચનનો પ્રયોગ કર્યો છે. કારણકે, અનંતકાળની અપેક્ષાએ તો અનંતા અરિહંતો છે. વળી, વ્યવહારથી ઘણા બધા અરિહંતોની પૂજા, સ્તુતિ, નમસ્કાર કરવાથી શુભભાવોની વૃદ્ધિ થાય છે અને આ શુભ ભાવથી વિશેષ નિર્જરારૂપ ફળની પ્રાપ્તિ થાય છે, માટે બહુવચનનો પ્રયોગ કર્યો છે.
અરિહંતનું શ્વેતવર્ણથી ધ્યાન કરવાનું કારણ :
આવા અરિહંતોનું ધ્યાન શ્વેત, ઉજ્વલ વર્ણથી કરાય છે, કારણકે -
૧. જેમ વર્ણમાં શ્વેતવર્ણ પ્રધાન છે તેમ પંચપરમેષ્ઠીમાં અરિહંત પ્રધાન સ્થાને છે, માટે શ્વેતવર્ણથી તેમનું ધ્યાહ્ન થાય છે.
૨. અરિહંતો કષ્ટો, પરિષહો, ઉપસર્ગોને મહાન ધીરતાથી સહન કરે છે. તેથી તે સાત્ત્વિકવૃત્તિવાળા હોય છે. આવા સાત્ત્વિકવૃત્તિવાળા ઉત્તમ પુરુષોનાં લોહી, માંસ વંગેરે પણ ઉજ્જ્વળ, શાંત, સ્થિર હોય છે. તેથી આંતરવૃત્તિઓને જીતનાર મહાન અતિશયસંપન્ન અરિહંત ભગવંતોનું શુક્લવર્ણથી ધ્યાન કરવાનું છે.
૩. આપણું લક્ષ્ય રાગ-દ્વેષ આદિ દોષોથી કાળા બનેલા આત્માને ઉજ્જ્વલ બનાવવાનું છે, માટે ઉજ્જ્વલ ગુણોને પ્રાપ્ત કરેલા એવા અરિહંતોનું ધ્યાન પણ ઉજ્વલ વર્ણથી ક૨વામાં આવે છે. જેથી આપણે પણ અરિહંતોના ઉજ્જ્વલ ગુણોને પ્રાપ્ત કરી શકીએ.
દરેક અરિહંતો બાહ્ય શરીરની દૃષ્ટિથી શ્વેતવર્ણના છે તેવું નથી. પણ સાધના કરવા માટે સાધકને બાહ્ય આકૃતિ કરતાં અંતરંગ ગુણસમૃદ્ધિ જ ઉપકારક હોઈ અંતરંગ ઉજ્વલ આત્મસ્વરૂપનું ધ્યાન કરવા માટે અંતરંગ ગુણોને લક્ષમાં રાખી અરૂપી આત્માનું નિરાલંબન ધ્યાન જ્યાં સુધી શક્ય નથી, ત્યાં સુધી ઉજ્વલ ગુણસમૃદ્ધિના સ્મરણ માટે ઉપકારક એવા ઉજ્વલ બાહ્ય રૂપનું સાલંબન ધ્યાન કરાય છે.